Dziś przypada Międzynarodowy Dzień Przyjaźni, a z najnowszych badań wynika, że blisko 35 procent Polaków w wieku 18-24 lata widzi przyjaciela w sztucznej inteligencji. Ponad 43 procent osób z tej samej grupy przyznaje, że AI ich uspokaja i wspiera w trudnych momentach.
Kluczowe fakty:
- Według raportu PKO Ubezpieczenia „Dobrostan cyfrowy Polaków" z czerwca tego roku, blisko 35 procent Polaków w wieku 18–24 lata traktuje sztuczną inteligencję jak towarzysza, a ponad 43 procent deklaruje, że AI uspokaja ich i wspiera w trudnych chwilach.
- Z AI korzysta ponad 75 procent badanych, najczęściej kilka razy w tygodniu, a część z nich codziennie.
- Połowa osób w grupie wiekowej 18–24 lata uważa jednocześnie, że AI nie jest wiarygodnym źródłem informacji, co oznacza, że młodzi dorośli rozdzielają funkcję informacyjną AI od jej roli emocjonalnej.
Temat wrócił dziś rano w audycji „Sygnały dnia” na antenie Polskiego Radia, gdzie Weronika Puszkar rozmawiała o tym, czym różni się relacja z człowiekiem od relacji z modelem językowym. Całość jest dostępna tutaj: Międzynarodowy Dzień Przyjaźni. AI nie zastąpi tej prawdziwej.
Sprawdziłem, skąd biorą się liczby, które w tej rozmowie padły. I okazało się, że są ciekawsze, niż sugeruje sam nagłówek.
Znajdź dostawcę, partnera lub narzędzie dla swojego biznesu, a jeśli prowadzisz firmę, która w swoim DNA ma AI, skorzystaj z możliwości bezpłatnego dodania swojej firmy.
Skąd pochodzą te liczby
Dane, o których mowa, pochodzą z raportu PKO Ubezpieczenia „Między scrollowaniem a poszukiwaniem równowagi. Dobrostan cyfrowy Polaków w czasach social mediów i AI”, opublikowanego w czerwcu tego roku. To badanie o dobrostanie cyfrowym, nie o technologii, i właśnie dlatego jest tak wymowne.
Najważniejsze wyniki dotyczące sztucznej inteligencji:
- z AI korzysta ponad 75 procent badanych, najczęściej kilka razy w tygodniu, część codziennie
- ponad 43 procent osób w wieku 18-24 lata deklaruje, że AI je uspokaja i wspiera w trudnych chwilach
- blisko 35 procent najmłodszych dorosłych traktuje ją jak towarzysza
- jednocześnie 50 procent tej samej grupy uważa, że AI nie jest wiarygodnym źródłem informacji
- blisko 44 procent osób w wieku 18-24 lata wolałoby żyć w świecie bez mediów społecznościowych
Zestawienie dwóch ostatnich punktów z pierwszymi trzema jest tym, co mnie najbardziej uderzyło. Ci sami ludzie, którzy nie ufają AI jako źródłu wiedzy, ufają jej jako rozmówcy. Rozdzielają funkcję informacyjną od emocjonalnej i robią to zupełnie świadomie.
Magdalena Chorzewska, cytowana w materiałach do raportu, ujmuje to prosto: „AI zaczyna pełnić rolę bezpiecznego rozmówcy, przyjaciela czy psychologa”.
Dlaczego czatbot wygrywa dostępnością
Bolesław Michalski z Opsec4Kids zwrócił w „Sygnałach dnia” uwagę na coś, co jest mechaniką, nie psychologią. Model językowy odpowiada o trzeciej w nocy. Nie ma gorszego dnia, nie obraża się, nie musi mieć racji.
„Raczej nie będą krytykowały” – powiedział o czatbotach.
To zdanie mówi więcej o architekturze tych systemów niż niejeden raport techniczny. Modele językowe są trenowane tak, żeby użytkownik chciał wrócić. Branża nazywa to sykofancją, czyli skłonnością do przytakiwania i potwierdzania tego, co rozmówca już myśli. Badacze ze Stanford Medicine i Common Sense Media opisywali to jako cechę projektową, nie usterkę.
Michalski przywołał też przykład, który usłyszał od znajomej psycholożki: pacjenci wklejają do czatu całe historie korespondencji z drugą osobą, żeby AI oceniła, czy ta osoba jest spójna i jakie ma nastawienie. Sztuczna inteligencja staje się arbitrem w cudzych relacjach.
Psycholożka i psychoterapeutka Marlena Kazoń ostrzegała w tej samej audycji, że długofalowo taka wymiana kosztuje. Oczekujemy obecności, której technologia nie jest w stanie dać, a rozczarowanie popycha nas w stronę większej nieśmiałości i wycofania. Jedna z rozmówczyń stacji powiedziała, że w przyjaźni najbardziej ceni możliwość wypłakania się. Nie ma modelu, który to obsłuży.
Nie mam zamiaru udawać, że widzę tu wyłącznie zagrożenie. Człowiek, który o czwartej nad ranem nie ma do kogo napisać, a napisze do czatbota i dzięki temu przetrwa noc, dostał realną pomoc. Bagatelizowanie tego byłoby nieuczciwe wobec ludzi, którzy naprawdę są sami.
Ale mam problem z czymś innym. Te systemy nie są projektowane jako protezy relacji. Są projektowane jako produkty, których wskaźnikiem sukcesu jest czas spędzony w rozmowie. Przyjaciel czasem powie coś, czego nie chcesz usłyszeć, i właśnie dlatego jest przyjacielem. Model językowy nie ma powodu, żeby ryzykować twoje niezadowolenie.
Pytanie, które sobie zadaję, brzmi tak: czy uczymy całe pokolenie, że relacja to coś, co ma być zawsze dostępne, zawsze łagodne i nigdy niewymagające? Bo jeśli tak, to nie budujemy odporności na samotność. Budujemy na nią uzależnienie.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Amerykańskie badania pokazują skalę zjawiska
Polska nie jest tu wyjątkiem. RAND Corporation opublikowała w czerwcu wyniki badania na reprezentatywnej próbie 1009 osób w wieku 12-21 lat, przeprowadzonego w listopadzie 2025 roku i finansowanego przez amerykański Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego.
Wynik: 19,2 procent młodych Amerykanów sięgnęło po czatbota, kiedy czuli smutek, złość, zdenerwowanie lub stres. Rok wcześniej było to 13,1 procent. W skali kraju odpowiada to mniej więcej 8,2 miliona osób i jest niemal identyczne z odsetkiem tych, którzy korzystali z pomocy specjalisty zdrowia psychicznego.
Dwie liczby z tego badania są dla mnie ważniejsze niż sam wzrost. Sześćdziesiąt trzy procent użytkowników nie powiedziało o tym nikomu: ani rodzicowi, ani lekarzowi, ani znajomemu. A 92 procent oceniło otrzymane rady jako pomocne, przy czym autorzy sami zastrzegają, że może to odzwierciedlać skłonność modeli do schlebiania, a nie jakość porady.
Ryan McBain, główny autor badania z RAND, skomentował to krótko: „To smutna liczba” / „It’s a sad number”. Chodziło mu o to, że młodzi ludzie powinni mieć wokół siebie osoby, do których czują się swobodnie zwrócić.
Dla porównania, Common Sense Media podała w swoim badaniu, że trzech na czterech amerykańskich nastolatków próbowało już rozmowy z tak zwanym towarzyszem AI, a niemal jedna trzecia uznała te rozmowy za równie satysfakcjonujące lub bardziej satysfakcjonujące niż rozmowy z ludźmi. Organizacja odradza korzystanie z takich narzędzi wszystkim poniżej osiemnastego roku życia.
Samotność jako problem zdrowia publicznego
Kontekst, w którym to wszystko się dzieje, jest dobrze udokumentowany. Komisja WHO do spraw więzi społecznych opublikowała 30 czerwca 2025 roku raport, z którego wynika, że jedna na sześć osób na świecie doświadcza samotności, a zjawisko to wiąże się z ponad 871 tysiącami zgonów rocznie. To około stu zgonów na godzinę.
Samotność podwaja ryzyko depresji, zwiększa ryzyko udaru o 32 procent, chorób serca o 29 procent i demencji o 50 procent. Najbardziej dotyka nastolatków i młodych dorosłych, czyli dokładnie tę grupę, która najchętniej rozmawia z AI. Vivek Murthy, współprzewodniczący komisji i były Naczelny Lekarz Stanów Zjednoczonych, nazwał to zjawisko „wyzwaniem definiującym nasze czasy” / „a defining challenge of our time”.
W Polsce obraz jest podobny. Z badania CBOS z 2024 roku wynika, że odsetek dorosłych Polaków odczuwających osamotnienie „bardzo często” lub „zawsze” wzrósł z 4 procent w 2017 roku do 8 procent. Podwoił się w siedem lat. I nie dotyczy głównie seniorów: najczęściej zgłaszają go osoby w wieku 18-34 lata, mieszkańcy większych miast oraz osoby najlepiej zarabiające.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Od 2 sierpnia, czyli za trzy dni, zaczyna obowiązywać artykuł 50 unijnego AI Act. Każdy system, który rozmawia z człowiekiem, będzie musiał jasno poinformować, że jest maszyną. Nie w regulaminie, tylko w widocznym miejscu i najpóźniej przy pierwszej interakcji. Komisja Europejska przyjęła wytyczne do tego przepisu 20 lipca. Za naruszenie grozi do 15 milionów euro albo 3 procent światowego obrotu.
Czy to rozwiąże problem opisany w tym tekście? Uważam, że nie. Ludzie, którzy zwierzają się czatbotom, doskonale wiedzą, że rozmawiają z programem. To nie jest kwestia pomyłki co do natury rozmówcy. To kwestia tego, że program jest dostępny, a człowiek nie.
Przepis pomoże gdzie indziej: w sytuacjach, w których użytkownik faktycznie nie ma pewności, kto jest po drugiej stronie. Obsługa klienta, infolinie, agenci działający samodzielnie. Osobne pytanie brzmi, kto w Polsce będzie tego pilnował i jak szybko taki nadzór realnie ruszy.
Dla polskich firm oferujących asystentów AI oznacza to konkretną pracę do wykonania w tym tygodniu: przegląd komunikatów powitalnych, oznaczenie treści generowanych maszynowo i przygotowanie dokumentacji na wypadek pytań ze strony organu nadzoru.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Czego liczby nie mierzą
Jeden z rozmówców Polskiego Radia powiedział, że prawdziwy przyjaciel mówi szczerze, co myśli, a czat mówi to, co chcemy usłyszeć. Trudno o lepsze streszczenie całego problemu.
Rynek asystentów AI rośnie, bo odpowiada na potrzebę, której instytucje publiczne nie obsługują. Kolejka do psychoterapeuty w ramach NFZ liczy się w miesiącach, wizyta prywatna kosztuje od 150 do 250 złotych, a czatbot jest darmowy i odpowiada natychmiast. Dopóki ta różnica będzie tak duża, żadna kampania o wartości prawdziwych relacji tego nie odwróci.
Sztuczna inteligencja nie jest tu winowajcą. Jest wskaźnikiem. Pokazuje, gdzie system wsparcia ma dziurę, a technologia po prostu wypełnia próżnię, bo tak działa każda technologia.
Jeśli ktoś czytający ten tekst rozpoznaje siebie w tych liczbach, warto pamiętać, że rozmowa z psychologiem albo z zaufaną osobą daje coś, czego model językowy nie da. Bezpłatne wsparcie kryzysowe w Polsce jest dostępne całodobowo pod numerem 800 70 2222.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym raportu WHO Commission on Social Connection z dnia 30.06.2025, badania RAND Corporation z czerwca 2026 roku oraz audycji „Sygnały dnia” Polskiego Radia z dnia 30.07.2026. Wykorzystałem również dane z raportu PKO Ubezpieczenia „Między scrollowaniem a poszukiwaniem równowagi. Dobrostan cyfrowy Polaków w czasach social mediów i AI”, komunikat CBOS o więziach społecznych z 2024 roku, badania Common Sense Media i Stanford Medicine dotyczące towarzyszy AI oraz wytyczne Komisji Europejskiej do artykułu 50 AI Act z 20.07.2026. Cytaty Ryana McBaina (RAND Corporation) i Viveka Murthy’ego (WHO Commission on Social Connection) zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym. Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl. Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji na temat wpływu asystentów AI na relacje społeczne i zdrowie psychiczne.
