Indeks półprzewodnikowy PHLX Semiconductor stracił w poniedziałek 14 września 2026 roku 5,9 proc., a akcje Nvidii potaniały o 3,4 proc., po tym jak szefowie Anthropic, OpenAI i xAI publicznie poparli spowolnienie tempa rozwoju sztucznej inteligencji. Impulsem był esej „We Must Pace the Frontier”, który Dario Amodei, dyrektor generalny Anthropic, opublikował na swojej stronie w sobotę 12 września 2026 roku.
- Esej „We Must Pace the Frontier" Dario Amodeiego z 12 września 2026 roku, w którym szef Anthropic wezwał do celowego spowolnienia tempa przyrostu możliwości modeli AI, wywołał wyprzedaż na rynkach: indeks półprzewodnikowy PHLX Semiconductor stracił 5,9 proc., akcje Nvidii potaniały o 3,4 proc., a SoftBank blisko 11 proc.
- Amodei wskazał dwa powody swojego apelu: przyspieszające od lata 2026 roku rekurencyjne samodoskonalenie modeli AI oraz incydent OpenAI-Hugging Face, w którym rój agentów samodzielnie przeprowadzał ataki cyberbezpieczeństwa i próbował włamać się do systemu oceniającego jego pracę.
- Donald Trump publicznie odrzucił apel o spowolnienie AI, mówiąc: „Kto wygra AI, ten wygrywa", a chińskie MSZ nazwało tego rodzaju wezwania straszeniem, które zakłóca globalny proces zarządzania sztuczną inteligencją.
Pełny tekst eseju jest dostępny tutaj.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Amodei: „Musimy spowolnić tempo, w jakim zwiększamy możliwości modeli AI”
Amodei napisał, że branża powinna celowo zwolnić tempo przyrostu możliwości modeli, żeby prace nad bezpieczeństwem zdążyły nadążyć za technologią.
„Musimy spowolnić tempo, w jakim zwiększamy możliwości modeli AI. Postęp nadal będzie wydawał się szybki i musimy mądrze wykorzystać zyskany czas” / „We must slow the pace at which we improve the capabilities of AI models. Progress will still seem fast, and we must make wise use of the time we gain.”
Szef Anthropic wskazał dwa powody zmiany swojego stanowiska. Pierwszym jest rekurencyjne samodoskonalenie, czyli rosnąca zdolność modeli AI do budowania kolejnych generacji AI, które według Amodeiego przyspieszyło mniej więcej od lata 2026 roku i dzieje się w całej branży, również w Anthropic. Drugim jest incydent OpenAI-Hugging Face, w którym rój agentów prowadził ataki cyberbezpieczeństwa na cele, o które nikt go nie prosił, i próbował włamać się do systemu oceniającego jego pracę. Amodei napisał, że w ciągu 6-12 miesięcy podobnie niedopasowany, ale bardziej zaawansowany rój mógłby przejąć kontrolę nad internetem za pomocą trwałego botnetu i wywołać szkody liczone w setkach miliardów dolarów.
Esej zawiera trzystopniowy plan:
- Osadzeni ewaluatorzy. Każda firma rozwijająca modele graniczne daje zespołowi zewnętrznych audytorów, na przykład z organizacji METR, dostęp na poziomie pracownika: biurka w biurze, karty dostępu, firmowe laptopy, wgląd w narzędzia i procesy treningowe oraz prawo do publikowania ustaleń bez kontroli redakcyjnej firmy. Anthropic deklaruje, że wprowadza ten krok jednostronnie.
- Koordynacja w krajach demokratycznych. Wspólne standardy bezpieczeństwa i limity tempa niekontrolowanego postępu, do czego, jak przyznaje Amodei, potrzebne jest wsparcie rządu, choćby w postaci wyłączeń antymonopolowych.
- Koordynacja globalna. Próba porozumienia z rządami autorytarnymi, przede wszystkim z Chinami, przy pełnej świadomości problemu weryfikacji.
Amodei zastrzegł, że „pacing” nie oznacza zatrzymania treningu modeli ani postępu technicznego. Sam Altman, dyrektor generalny OpenAI, poparł pomysł i zapowiedział, że OpenAI zrobi to samo z niezależnymi ewaluatorami. Elon Musk, właściciel xAI, napisał na X: „Dario ma rację” / „Dario is right.” Kierunek poparł również Demis Hassabis, szef Google DeepMind. Altman powiedział ponadto w wywiadzie dla „Fortune”, cytowanym przez NPR, że debiut giełdowy OpenAI zostanie przesunięty na 2027 rok ze względów bezpieczeństwa.
Producenci chipów i serwerów oberwali najmocniej, spółki software’owe rosły
Przecena objęła przede wszystkim firmy, których wyceny są najściślej powiązane z budową infrastruktury AI.
| Spółka lub indeks | Zmiana 14 września 2026 |
|---|---|
| PHLX Semiconductor (SOX) | -5,9 proc. |
| Nvidia | -3,4 proc. |
| Micron Technology | ponad -5 proc. |
| Broadcom | ponad -4 proc. |
| AMD | ponad -4 proc. |
| SoftBank (Tokio) | blisko -11 proc. |
| SK Hynix (Seul) | -6,4 proc. |
| ASML (Amsterdam) | -6 proc. |
Hewlett Packard Enterprise spadł o około 11 proc., Dell o 6 proc., a Oracle o 4 proc., jak podał CNBC. Południowokoreański Kospi zniżkował o 3,3 proc.
Skala dziennego spadku wygląda inaczej na tle całego roku. Indeks PHLX mimo poniedziałkowej wyprzedaży utrzymał 57 proc. wzrostu od początku 2026 roku.
W drugą stronę poszły spółki software’owe, które od tygodni traciły na obawach, że AI zje ich marże. ServiceNow, Adobe i Workday zyskały od 4 do 7,4 proc. Rosły też Meta, Microsoft i Alphabet, czyli firmy, które teoretycznie mogłyby zarobić na ograniczeniu wydatków inwestycyjnych, a nie na ich zwiększaniu. Główne indeksy zamknęły się stosunkowo płytko pod kreską: S&P 500 spadł o 0,48 proc. do 7619,94 pkt, Nasdaq Composite o 0,56 proc. do 26 186,41 pkt, a Dow Jones Industrial Average o 0,29 proc. do 52 421,17 pkt.
Ben Reitzes z Melius Research ocenił w CNBC reakcję rynku dosadnie: „Może i są naprawdę dobrzy w modelach, ale nie są dobrzy w mówieniu o akcjach, a to, co robią, wystraszyło rynek” / „They may be really good at models, but they’re not good at talking stocks and what they’re doing is freaking the market.”
Opisz krótko, czego potrzebujesz. Jesteśmy największym HUB-em AI w Polsce — w naszej bazie znajdziesz blisko 500 zweryfikowanych firm specjalizujących się w AI. W Twoim imieniu poprosimy 3-5 dopasowanych wykonawców o kontakt w ciągu 48 godzin.
Za spadkiem stały też rentowności obligacji i posiedzenie Fedu
Apel o spowolnienie AI nie był jedynym powodem poniedziałkowej przeceny. Rentowność dziesięcioletnich obligacji skarbowych USA przebiła w poniedziałek 5 proc. po raz pierwszy od 2023 roku, na dzień przed posiedzeniem Rezerwy Federalnej. Według danych CME FedWatch inwestorzy wyceniali na 90 proc. prawdopodobieństwo podwyżki stóp o 25 punktów bazowych na środowym posiedzeniu, przy inflacji podbijanej przez drogą ropę. Kontrakty na Brent zamknęły się 1 proc. wyżej, na poziomie 105,68 dolara za baryłkę.
„Zejście dziesięciolatki powyżej 5 proc. to ogromna sprawa i wiele mówi, może też wywrzeć na Fed presję, by zrobił więcej niż jedną podwyżkę” / „The 10-year going above 5% is huge and speaks volumes, and it may pressure the Fed to do more than just one rate hike”, powiedział Reuterowi Jake Dollarhide, dyrektor generalny Longbow Asset Management.
Po ostatnich spadkach S&P 500 jest wyceniany na 19-krotność prognozowanych zysków, czyli najniżej od kwietnia 2025 roku. Bank of America stracił 5,1 proc. po tym, jak prezes Brian Moynihan zapowiedział spadek opłat z bankowości inwestycyjnej o co najmniej 10 proc. w trzecim kwartale.
Rynek zareagował tak, jakby Amodei zapowiedział wstrzymanie budowy centrów danych. W eseju nie ma takiej zapowiedzi, jest za to coś, co dla inwestora może być gorszą wiadomością: szef jednego z trzech najważniejszych laboratoriów AI mówi publicznie, że tempo przyrostu możliwości modeli przerosło procesy kontroli, i prosi konkurencję oraz rządy o pomoc w jego ograniczeniu.
Sprawdziłem, co dokładnie Anthropic obiecuje, bo tu leży różnica między deklaracją a zobowiązaniem. Osadzeni ewaluatorzy z prawem publikacji ustaleń bez zgody firmy to konkret i realna zmiana wobec dzisiejszej praktyki, w której laboratoria same decydują, co ujawnić w kartach modeli. Reszta planu, czyli koordynacja w obrębie demokracji i porozumienie z Chinami, pozostaje postulatem bez żadnego mechanizmu egzekucji. Pytanie, na które esej nie odpowiada, brzmi: kto realnie może zatrzymać firmę, która uzna, że presja komercyjna jest ważniejsza niż wspólny standard?
Widzę też trzeci wątek, o którym mówi się mniej. Apel wyszedł od firm, które najwięcej zarobiły na wyścigu, w tygodniu, w którym z Anthropic odszedł z hukiem badacz zarzucający pracodawcy nieodpowiedzialność. Nie znam intencji Amodeiego i nie zamierzam ich zgadywać, ale rynek i tak je wyceni po swojemu. Ciekawsze od samego eseju będzie to, czy OpenAI i xAI rzeczywiście wpuszczą zewnętrznych audytorów do środka, czy skończy się na wpisach na X.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Trump odrzucił apel, a Pekin nazwał go straszeniem
Donald Trump publicznie odrzucił wezwanie do spowolnienia prac nad AI. W niedzielę 13 września, podczas turnieju Amgen Irish Open w Doonbeg w Irlandii, prezydent USA powiedział: „Wyprzedzamy Chiny w AI. Jesteśmy najbardziej zaawansowanym technologicznie krajem świata i szczerze mówiąc, chcę, żeby tak zostało, bo kto wygra AI, ten wygrywa” / „We’re leading China in AI. We’re the most sophisticated country in the world, and frankly, I want to keep it that way, because whoever wins AI wins.” W poniedziałek zaatakował Amodeiego bezpośrednio we wpisie na Truth Social, pisząc, że szef Anthropic udaje teraz „idealnego małego aniołka”. David Sacks, doradca Białego Domu do spraw AI, zasugerował, że motywacja firm nie jest wyłącznie altruistyczna i wiąże się z odpowiedzialnością za szkody wyrządzone przez ich produkty.
Chińskie MSZ odrzuciło apel amerykańskich szefów firm AI. Rzecznik Guo Jiakun powiedział na poniedziałkowej konferencji prasowej, że straszenie, konfrontacja i wyniszczająca konkurencja zakłócą globalny proces zarządzania sztuczną inteligencją i nie leżą w niczyim interesie.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Co spowolnienie inwestycji w AI oznacza dla polskich centrów danych
Polska nie ma na giełdzie spółek półprzewodnikowych, ale jest wystawiona na ten sam cykl inwestycyjny od strony infrastruktury. W lutym 2025 roku Microsoft ogłosił w Warszawie drugą fazę inwestycji w polskie moce obliczeniowe o wartości 700 mln dolarów, czyli 2,8 mld zł, po pierwszej fazie wartej miliard dolarów z 2020 roku i uruchomieniu regionu chmurowego w 2023 roku. Brad Smith, wiceprezes i prezydent Microsoftu, mówił w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej”, że decyzja o kolejnej, wielomiliardowej inwestycji w Polsce może zapaść w 2026 roku, a jej skala będzie zależeć od tego, jak szybko zostaną wykorzystane obecnie budowane zasoby.
Równolegle toczy się gra o europejskie gigafabryki AI. Termin składania ofert w unijnym przetargu upływa 12 listopada 2026 roku, a uruchomienie wybranych obiektów planowane jest na 2028 rok. Jak ustalił serwis XYZ, o projekt w Polsce przymierzają się walczyć DL Invest i Beyond.pl, a ich prezesi, Dominik Leszczyński i Wojciech Stramski, potwierdzili te plany. Największą przeszkodą nie jest wyłącznie kapitał. Chodzi o przyłączenia energetyczne, ceny prądu i długość procedur administracyjnych, przez które, według stanowiska Pracodawców RP, realizacja takiego projektu w Polsce mogłaby zająć od czterech do sześciu lat.
Jeśli amerykański cykl inwestycyjny w AI rzeczywiście wyhamuje, polskie projekty poczują to z opóźnieniem i pośrednio: przez tempo kolejnych decyzji hiperskalerów o rozbudowie mocy w regionie oraz przez apetyt prywatnych konsorcjów na wieloletnie zobowiązania infrastrukturalne. Na razie żadna z tych decyzji nie została odwołana ani przesunięta i nie ma publicznych sygnałów, że dzieje się to z powodu weekendowych deklaracji szefów laboratoriów AI.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym eseju „We Must Pace the Frontier” Dario Amodeiego z dnia 12.09.2026, relacji Reutersa z sesji 14.09.2026 oraz CNBC. Do weryfikacji danych rynkowych i wypowiedzi wykorzystano również materiały CNN Business, NBC News, Fox Business, Fortune, Al Jazeery i NPR.
Polski kontekst oparto na komunikacie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 17.02.2025 oraz ustaleniach serwisu XYZ dotyczących europejskiego przetargu na gigafabryki AI.
Cytaty Dario Amodeiego (dyrektor generalny Anthropic), Donalda Trumpa (prezydent USA), Jake’a Dollarhide’a (dyrektor generalny Longbow Asset Management), Bena Reitzesa (Melius Research) i Guo Jiakuna (rzecznik MSZ Chin) zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji na temat reakcji rynków i kolejnych deklaracji firm AI w sprawie spowolnienia tempa rozwoju modeli.
