Urodziły się ze zrośniętymi czaszkami, wspólną tkanką mózgową i splecionymi naczyniami krwionośnymi. Dziś Mercy i Goodness z Nigerii bawią się obok siebie jak każde inne dzieci. Ich rozdzielenie to jedna z najbardziej skomplikowanych operacji neurochirurgicznych w historii, a sztuczna inteligencja odegrała w niej rolę, której jeszcze kilka lat temu nikt by się nie spodziewał.
Kluczowe fakty:
- Mercy i Goodness to bliźnięta craniopagus urodzone w Nigerii w czerwcu 2023 roku ze zrośniętymi czaszkami, wspólną tkanką mózgową i splecionymi naczyniami krwionośnymi – przypadek tego typu zdarza się raz na 10 milionów porodów.
- Operacja rozdzielenia dziewczynek odbyła się w szpitalu SEHA Sheikh Khalifa Medical City w Abu Dhabi i trwała łącznie ponad 40 godzin, a brało w niej udział ponad 60 specjalistów z czterech krajów: ZEA, Wielkiej Brytanii, Nigerii i Brazylii.
- Była to dopiero dziewiąta udana separacja bliźniąt craniopagus w historii organizacji Gemini Untwined, która zajmuje się wyłącznie badaniami i leczeniem tego rodzaju przypadków.
Znajdź dostawcę, partnera lub narzędzie dla swojego biznesu, a jeśli prowadzisz firmę, która w swoim DNA ma AI, skorzystaj z możliwości bezpłatnego dodania swojej firmy.
Jeden przypadek na 10 milionów
Mercy i Goodness urodziły się w nigeryjskim stanie Ekiti w czerwcu 2023 roku ze zrośniętymi czaszkami, wspólną tkanką mózgową i naczyniami krwionośnymi. Kiedy miały sześć miesięcy, trafiły pod opiekę brytyjskiej organizacji charytatywnej Gemini Untwined, która zajmuje się wyłącznie badaniami i leczeniem bliźniąt craniopagus.
Czym jest craniopagus? To odmiana bliźniąt syjamskich zrośniętych przy głowie. Craniopagus stanowi jedynie 5% wszystkich przypadków bliźniąt syjamskich i zdarza się raz na 2,5 miliona narodzin. Około 40% dzieci ze zrośniętymi głowami rodzi się martwo lub umiera podczas porodu, kolejna jedna trzecia nie przeżywa pierwszych 24 godzin. Szansa, że takie dziewczynki dożyją do operacji, wynosi mniej więcej jeden przypadek na 10 milionów porodów.
Mercy i Goodness tę statystykę przebiły.
40 godzin na stole operacyjnym, 60 specjalistów z czterech krajów
W 2025 roku dziewczynki trafiły do Abu Dhabi, gdzie przez cztery miesiące przechodziły kolejne procedury w szpitalu SEHA Sheikh Khalifa Medical City. Łącznie wzięło w nich udział ponad 60 specjalistów z ZEA, Wielkiej Brytanii, Nigerii i Brazylii. Całość trwała ponad 40 godzin czasu operacyjnego, a ostatnia z zabiegów trwała 12 godzin.
To była dopiero dziewiąta udana separacja bliźniąt craniopagus w historii Gemini Untwined.
Koordynacja takiego przedsięwzięcia to osobna historia. Neurolodzy, chirurdzy czaszkowo-twarzowi, pediatrzy, anestezjolodzy, radiolodzy, terapeuci rehabilitacyjni z różnych stref czasowych, pracujący nad jednym przypadkiem dwóch małych dzieci. Pod tym względem ta operacja to tyle samo logistyki, co medycyny.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Jak AI pomogła chirurgom?
Tu wchodzi technologia i tu robi się naprawdę ciekawie z perspektywy AIPORT.pl.
Firma XRlabs z Palo Alto ogłosiła, że jej platforma posłużyła do zaprojektowania spersonalizowanych implantów czaszki, co stanowi pierwsze tego rodzaju zastosowanie AI w technologii rozszerzonej rzeczywistości. Platforma XRlabs umożliwiła chirurgom przeprowadzenie próby operacji przed finalnym 12-godzinnym zabiegiem, pozwalając na mapowanie naczyniowej i nerwowej anatomii bliźniaczek we wspólnym środowisku wirtualnym.
Konkretnie: bliźniaczki zostały zeskanowane, co pozwoliło stworzyć szczegółowe obrazowanie ich mózgów, dzięki któremu chirurdzy mogli zdalnie przećwiczyć operację w rzeczywistości mieszanej. Zespół medyczny użył kombinacji obrazowania 3D, symulacji wirtualnej rzeczywistości, nakładek w rzeczywistości rozszerzonej i ekspansji kierowanej ultrasonografem, by opracować mapę separacji żył i tętnic bez ryzyka urazu mózgu.
Po udanej separacji czaszki dziewczynek zrekonstruowano za pomocą tytanowych przeszczepów wydrukowanych na miarę metodą 3D.
Do tego doszła technika „Open Book”, czyli podejście, które zamiast tradycyjnych stalowych retraktorów do podtrzymywania mózgu wykorzystuje grawitację, co zmniejsza ryzyko urazu tkanek.
Ta historia uderza mnie z dwóch powodów. Po pierwsze, widać tu coś, o czym piszemy na AIPORT.pl od lat: AI nie zastępuje chirurga, tylko radykalnie zmienia to, co chirurg może zrobić. Próba operacji w wirtualnej rzeczywistości, spersonalizowane implanty projektowane przez algorytmy, mapowanie naczyń krwionośnych w 3D, to nie są fajerwerki dla mediów. To narzędzia, które realnie przesunęły granicę możliwości medycyny. Ale jest też drugi powód, dla którego nie daje mi to spokoju: Mercy i Goodness musiały jechać z Nigerii do Abu Dhabi. Pytanie, które się narzuca, nie jest techniczne. Jest geograficzne i etyczne. Kiedy tego rodzaju możliwości będą dostępne bliżej, dla rodzin, których nie stać na taką podróż? Cieszę się z sukcesu tych dziewczynek. Naprawdę. Ale milion innych rodzin na świecie tego samego wyboru nie ma.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Pierwsze spojrzenie po 19 miesiącach
Mercy i Goodness po raz pierwszy w życiu zobaczyły się twarzą w twarz po 19 miesiącach spędzonych złączone głowami. Brzmi prosto, ale proszę się zatrzymać na chwilę przy tym obrazie: dwie małe dziewczynki, które przez całe swoje dotychczasowe życie mogły widzieć świat tylko w swoim wspólnym polu widzenia, nagle stają naprzeciwko siebie jako dwie oddzielne osoby.
Professor Noor ul Owase Jeelani, główny neurochirurg dziecięcy odpowiedzialny za operację i założyciel Gemini Untwined, powiedział mediom, że to przełomowy przypadek, „zaplanowany i przeprowadzony z precyzją, jakiej wcześniej nie spotykano.”
W oświadczeniu dodał: „Opierając się na doświadczeniu naszych poprzednich ośmiu przypadków, korzystając z nowych technik i strategii, jesteśmy w stanie dać tym dziewczynkom i ich rodzinom nową przyszłość, w której mogą cieszyć się dzieciństwem jako oddzielne, pełnowartościowe bliźniaczki” / „Building on the experience of our previous eight cases, using novel techniques and strategies, we are able to give these girls and their families a new future, where they can enjoy their childhood as intact but separated twins.”
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Co dalej
Mercy i Goodness przechodzą rehabilitację, ucząc się motoryki i adaptując się do samodzielnego poruszania się, przed powrotem do Nigerii. Wróciły już do domu.
Przypadek trafił do dokumentu BBC. Platforma XRlabs była wcześniej używana w ponad stu operacjach chirurgicznych na trzech kontynentach. To już nie eksperyment. To rosnący standard.
Listę technik, które zadebiutowały lub zostały dopracowane przy tej operacji:
- próby operacji w rzeczywistości mieszanej, zdalne i we wspólnym środowisku wirtualnym
- implanty czaszki projektowane przez AI na podstawie danych z tomografii
- ekspandery skórne wprowadzane wcześniej niż w poprzednich operacjach, dzięki czemu skóra urosła wystarczająco, by zakryć nową czaszkę bez przeszczepów
- technika Open Book zamiast stalowych retraktorów
- tytanowe protezy czaszki drukowane w 3D
Każda z tych technik ma potencjał, żeby trafić poza sale operacyjne dla przypadków craniopagus i zmienić neurochirurgię dziecięcą szerzej.
Mercy i Goodness wróciły do Nigerii. Żyją. Każda z nich, osobno.
