Wieczorem 12 czerwca 2026 roku Anthropic ogłosiło, że rząd Stanów Zjednoczonych nakazał natychmiastowe zawieszenie dostępu do modeli Fable 5 i Mythos 5 dla wszystkich cudzoziemców, bez względu na to, gdzie przebywają. Dyrektywa była tak szeroka, że firma musiała wyłączyć oba modele dla wszystkich użytkowników jednocześnie, bo technicznie nie da się inaczej zapewnić zgodności z rozkazem.
Kluczowe fakty:
- 12 czerwca 2026 roku rząd USA, na podstawie dyrektywy podpisanej przez sekretarza handlu Howarda Lutnicka, objął modele Fable 5 i Mythos 5 firmy Anthropic kontrolą eksportową, zakazując korzystania z nich wszystkim cudzoziemcom – zarówno w USA, jak i poza ich granicami.
- Oba modele zostały zaprezentowane zaledwie kilka dni wcześniej, 9 czerwca 2026 roku, jako najpotężniejsze systemy AI w historii Anthropic, z wyraźnym ostrzeżeniem o ryzykach związanych z cyberbezpieczeństwem i biologią.
- Według doniesień Axios, bezpośrednią przyczyną decyzji rządu był raport innej firmy o skutecznym ataku jailbreakingowym na model Mythos 5; Departament Handlu przekazał Anthropic jedynie ustne informacje, bez pisemnych dowodów.
Dyrektywa dotarła do Anthropic o 17:21 czasu wschodniego. Nadszedł list podpisany przez sekretarza handlu Howarda Lutnicka, przygotowany z udziałem urzędników Biura Przemysłu i Bezpieczeństwa (BIS) Departamentu Handlu. Treść: modele Fable 5 i Mythos 5 zostają objęte kontrolą eksportową i żaden cudzoziemiec, ani w USA, ani poza ich granicami, nie może z nich korzystać. Dotyczy to także zagranicznych pracowników samego Anthropic.
Co to właściwie są Fable 5 i Mythos 5
Oba modele Anthropic ujawniło zaledwie kilka dni wcześniej, we wtorek 9 czerwca. Firma opisała je jako najpotężniejsze systemy AI, jakie kiedykolwiek udostępniła. Wyraźnie zaznaczono, że te możliwości wiążą się z ryzykiem, szczególnie w obszarze cyberbezpieczeństwa i biologii.
Różnica między modelami jest technicznie i etycznie istotna. Fable 5 trafił do szerokiej publiczności, ale z silnymi ograniczeniami dotyczącymi pytań związanych z cyberbezpieczeństwem. Mythos 5 natomiast udostępniono bez takich zabezpieczeń, ale wyłącznie wyselekcjonowanym zaufanym partnerom, w tym firmom z sektora bezpieczeństwa i infrastruktury krytycznej.
Prawie co drugi pracownik w Polsce używa AI za plecami swojego szefa. 71% polskich pracowników oszczędza dzięki AI od pół godziny do ponad dwóch godzin dziennie …
Rząd twierdzi, że ktoś złamał zabezpieczenia Fable 5
Według doniesień Axios, Departament Handlu podjął działania po tym, gdy inna firma poinformowała, że udało jej się przeprowadzić skuteczny atak jailbreakingowy na model Mythos. Rząd powiadomił Anthropic, ale nie dostarczył pisemnych dowodów, tylko, jak firma sama to ujęła, „ustne informacje”.
Anthropic przejrzało raport, który uznało za podstawę decyzji rządu. Firma sprawdziła, czy poziom możliwości demonstrowany w tym raporcie jest szeroko dostępny w innych modelach, i stwierdziła, że tak jest, wskazując między innymi na model GPT-5.5 OpenAI. Firma uznała, że chodzi o technikę polegającą na prośbie do modelu o przeanalizowanie konkretnej bazy kodu i naprawę błędów oprogramowania.
To istotny szczegół. Anthropic nie twierdzi, że żaden jailbreak nie istnieje. Firma przyznaje, że to technicznie możliwe, ale wskazuje, że ten konkretny przypadek nie daje niczego, czego nie można by osiągnąć z innymi, powszechnie dostępnymi modelami.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl: To jest jeden z tych momentów, które warto obserwować bardzo uważnie. Z jednej strony rozumiem obawy rządowe, że potężny model AI może zostać użyty do celów, których nikt nie chciał. Z drugiej strony, jeśli standard „ktoś był w stanie wydobyć z modelu informacje dostępne też w innych modelach” wystarczy, żeby zablokować dostęp dla setek milionów użytkowników na całym świecie, to mamy poważny problem systemowy. Nie regulacyjny, ale logiczny. Czy naprawdę chcemy, żeby jedna agencja rządowa mogła jednym listem wyłączyć globalną usługę komercyjną bez pisemnego uzasadnienia? I co ważniejsze: kto następny?
Firma mówi wprost: nie zgadzamy się, ale wypełniamy nakaz
Anthropic w oficjalnym oświadczeniu przyznało, że stosuje się do prawnej dyrektywy rządu i wyłącza dostęp do Fable 5 i Mythos 5 dla wszystkich użytkowników. Jednocześnie firma nie kryje sprzeciwu, pisząc, że „odkrycie wąskiego potencjalnego jailbreaka nie powinno być powodem do wycofania modelu komercyjnego wdrożonego dla setek milionów ludzi”.
Firma idzie dalej w swojej argumentacji:
- Przed premierą Fable 5 Anthropic współpracowało z rządem USA, brytyjskim AISI i wieloma zewnętrznymi organizacjami prywatnymi przez tysiące godzin testów red teamingowych
- Testy wykazały, że zabezpieczenia Fable 5 są znacznie skuteczniejsze niż te w jakimkolwiek wcześniej wdrożonym modelu
- Żaden tester nie znalazł do tej pory „uniwersalnego jailbreaka” pozwalającego na szerokie ominięcie zabezpieczeń modelu
- Firma uważa, że gdyby ten sam standard stosować do całej branży, de facto zatrzymałoby to wdrażanie wszystkich nowych modeli frontierowych przez wszystkich dostawców
To odważna argumentacja. Ale też szczera.
To nie jest pierwsza konfrontacja z administracją Trumpa
Ta blokada nie wzięła się znikąd. Przez ostatnie kilka miesięcy relacje Anthropic z rządem były napięte jak strunowa konstrukcja w czasie trzęsienia ziemi.
W lipcu 2025 roku Anthropic i Pentagon zawarły umowę, na mocy której Claude stał się pierwszym modelem frontierowym zatwierdzonym do użytku w sieciach niejawnych. Umowa zobowiązywała Pentagon do przestrzegania polityki akceptowanego użytkowania Anthropic. Potem coś poszło nie tak. W lutym 2026 roku Pentagon chciał renegocjować kontrakt, domagając się od Anthropic prawa do użytkowania Claude „do wszystkich zgodnych z prawem celów” i bez ograniczeń. Anthropic odmówiło.
Dario Amodei odmówił umożliwienia wojsku użycia systemów AI do masowej inwigilacji obywateli USA lub do w pełni autonomicznych operacji bojowych bez udziału człowieka w procesie decyzyjnym.
27 lutego 2026 roku prezydent Trump nakazał wszystkim agencjom federalnym zaprzestanie korzystania z technologii Anthropic. Sekretarz obrony Pete Hegseth wyznaczył firmę jako „ryzyko dla łańcucha dostaw”. Taki status jest normalnie zarezerwowany dla podmiotów powiązanych z obcymi państwami wrogimi USA. Nie dla amerykańskich firm technologicznych.
Anthropic ogłosiło wtedy roczny przychód na poziomie 14 miliardów dolarów i przygotowywało się do ewentualnego IPO. Etykieta „ryzyko dla łańcucha dostaw” mogła to wszystko zniszczyć. Firma zaskarżyła administrację.
Sędzia federalna Rita Lin wydała tymczasowe zabezpieczenie wstrzymujące zakaz korzystania z technologii Anthropic przez rząd, dając jednocześnie stronie rządowej siedem dni na złożenie apelacji.
Co teraz
Dostęp do pozostałych modeli Anthropic, w tym Opus, Sonnet i Haiku, pozostaje bez zmian. Firma zapewnia, że traktuje tę sprawę jako nieporozumienie i pracuje nad jak najszybszym przywróceniem dostępu do Fable 5 i Mythos 5.
Pytanie tylko, czy „nieporozumienie” to właściwe słowo na sytuację, w której sekretarz handlu wysyła pismo z nakazem wyłączenia usługi komercyjnej dla kilkuset milionów użytkowników. I to bez pisemnych dowodów, tylko na podstawie ustnego raportu o jailbreaku, który podobno nie daje nic więcej niż inne, ogólnodostępne modele.
Precedens jest poważny. Jeśli każda firma AI, która ma aktywnych użytkowników spoza USA, może zostać zablokowana jedną dyrektywą eksportową, rynek zaczyna wyglądać inaczej. Nie tylko dla Anthropic.
