Disneyland wdraża rozpoznawanie twarzy przy bramkach wejściowych. Goście nie wiedzieli, że mogą odmówić

Disneyland Resort w Anaheim oficjalnie wdrożył technologię rozpoznawania twarzy przy wejściach do obu parków – Disneyland Park i Disney California Adventure. Po kilku miesiącach testów system działa już przy zdecydowanej większości bramek, a goście – jak się okazuje – często nie mają pojęcia, że mogą z niego zrezygnować.

Twarz zamiast biletu

Mechanizm jest prosty: przy wejściu kamera fotografuje twarz gościa, a system rozpoznawania biometrycznego przekształca zdjęcie w unikalne wartości numeryczne. Następnie porównuje je z fotografią zarejestrowaną przy pierwszym użyciu biletu lub karnetu. Jeśli liczby się zgadzają, bramka się otwiera. Nie ma potrzeby, żeby pracownik parku cokolwiek weryfikował ręcznie.

Disney zaczął testy systemu w Anaheim w grudniu ubiegłego roku. Wdrożenie w Disneylandzie jest pierwszym pełnym operacyjnym uruchomieniem biometrii opartej na twarzy w parkach w Kalifornii – Disney World na Florydzie używa odcisków palców od ponad dwóch dekad, ale rozpoznawanie twarzy to inny poziom zbierania danych.

Opcjonalne, ale prawie wszędzie

Disney podkreśla, że udział jest dobrowolny. Goście, którzy nie chcą korzystać z systemu, mogą wejść przez specjalnie wyznaczone bramki, gdzie pracownik parku ręcznie weryfikuje bilet. Jednak nawet w tych kolejkach zdjęcia mogą być wykonywane – Disney zapewnia jedynie, że technologia biometryczna nie przetwarza tych obrazów.

Problem polega na tym, że oznakowanie jest subtelne. W piątek technologia działała przy zdecydowanej większości bramek w obu parkach – Los Angeles Times naliczyło zaledwie cztery kolejki bez rozpoznawania twarzy. Na wejściach pojawiły się tablice z informacją o opcjonalności systemu. Użytkownik X o nicku „DisneyScoopGuy” opublikował zdjęcie jednej z nich:

https://x.com/DisneyScoopGuy

Napis brzmi: „Disneyland Resort park entries use facial recognition technology. Use of these lanes is optional. If you do not wish to participate, please enter the line lane with the following overhead signage” – i symbol sylwetki głowy z przekreśleniem.

W praktyce jednak wielu gości po prostu staje w najbliższej kolejce i nie zauważa tablicy.

Prywatność ekspertów niepokoi

Ari Waldman, profesor prawa na UC Irvine, mówi wprost: „The normalization of facial surveillance is really problematic. We can’t go around life hiding our faces, so this isn’t just next step in surveillance, it’s qualitatively different.” / „Normalizacja nadzoru twarzy jest naprawdę problematyczna. Nie możemy chodzić po świecie zakrywając twarze, więc to nie jest po prostu kolejny krok w nadzorowaniu – to jest jakościowa różnica.”

Część gości reaguje spokojnie. John LeSchofs, 73-letni stały bywalec parku, komentuje: „Pretty much every other place is doing the same thing. The police, the government, they’re all using facial recognition.” / „Praktycznie każde inne miejsce robi to samo. Policja, rząd – wszyscy używają rozpoznawania twarzy.” Inni są wyraźnie mniej entuzjastyczni. Jedna z odwiedzających przyznała, że system jest dla niej „a little scary” („trochę przerażający”), a matka małych dzieci poczuła wyraźny dyskomfort, gdy kamera skierowała się na jej pociechy.

Disneyland to symboliczny przykład szerszego trendu – i właśnie dlatego warto mu się uważnie przyjrzeć. Z jednej strony rozumiem logikę biznesową: szybsze wejście, mniej kolejek, skuteczniejsza walka z odsprzedażą biletów. To realne korzyści dla milionów odwiedzających rocznie. Z drugiej strony, kiedy jedna z najbardziej rozpoznawalnych marek świata – marka zbudowana na bajkach i dziecięcej wyobraźni – zaczyna zbierać biometryczne dane twarzy, pytanie o granice jest jak najbardziej zasadne. Czy „opcjonalność” systemu jest prawdziwa, skoro tylko 4 z kilkudziesięciu bramek są bez kamer biometrycznych? Gdzie te dane trafiają w przypadku włamania? Kto ma do nich dostęp na żądanie służb? Disney nie jest pierwszą firmą, która to robi, ale jest wystarczająco dużą, żeby ustalać nowe normy społeczne. I to właśnie powinienem nas niepokoić najbardziej.

Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl

Co Disney robi z danymi?

Zgodnie z polityką prywatności Disney, system przetwarza zdjęcia twarzy na unikalne wartości numeryczne i usuwa je w ciągu 30 dni – chyba że konieczne jest ich dłuższe przechowywanie ze względów prawnych lub w celu zapobiegania oszustwom.

Oficjalnie podane powody wdrożenia systemu to dwa:

• ułatwienie ponownego wejścia do parku w ciągu dnia
• zwalczanie oszustw związanych z biletami i karnetami

Walka z nieautoryzowanym wstępem i współdzieleniem biletów to długotrwały problem przychodowy dla operatorów parków rozrywki. Przed wdrożeniem systemu to pracownik parku porównywał twarz gościa z fotografią przypisaną do biletu. Teraz robi to algorytm – szybciej i bez udziału człowieka.

Prawo w Kalifornii a biometria

Kalifornia nie ma przepisów ochrony danych biometrycznych porównywalnych z Illinois Biometric Information Privacy Act (BIPA), choć California Consumer Privacy Act (CCPA) obejmuje zbieranie i przetwarzanie identyfikatorów biometrycznych przez podmioty komercyjne działające w tym stanie.

CCPA klasyfikuje dane biometryczne przetworzone w celu identyfikacji konsumenta jako wrażliwe dane osobowe, co oznacza, że mieszkańcy Kalifornii mają prawo ograniczyć ich wykorzystanie i ujawnianie. Tyle teoria. Ile osób z tego prawa faktycznie skorzysta – to już zupełnie inna kwestia.

Skala zjawiska robi wrażenie

Disneyland Resort odwiedza ponad 27 milionów gości rocznie – w 2024 roku sam Disneyland Park przyjął 17,35 miliona odwiedzających, a Disney California Adventure 10,05 miliona. System rozpoznawania twarzy działa więc w miejscu, przez które każdego roku przewija się populacja porównywalna z krajami takimi jak Australia czy Holandia. To nie jest niszowy eksperyment. To infrastruktura na masową skalę.