Charlie Ball, ekspert ds. zatrudnienia absolwentów w brytyjskiej agencji Jisc, uważa, że żaden kierunek studiów nie gwarantuje ochrony przed sztuczną inteligencją przez całą, nawet 45-letnią karierę zawodową. W rozmowie z „The Guardian” wskazał jednak sześć obszarów, w których ludzi będzie najtrudniej zastąpić: badania i rozwój, inżynierię, sztukę i rozrywkę, medycynę, pielęgniarstwo z położnictwem oraz edukację.
- Charlie Ball, ekspert ds. zatrudnienia absolwentów w brytyjskiej agencji Jisc, wskazał sześć obszarów najmniej zagrożonych przez AI: badania i rozwój, inżynierię, sztukę i rozrywkę, medycynę, pielęgniarstwo z położnictwem oraz edukację, podkreślając, że wspólnym mianownikiem jest bezpośredni kontakt z człowiekiem.
- Dane z badania Graduate Outcomes przeprowadzonego przez HESA na ponad 350 tys. absolwentów pokazują, że odsetek absolwentów informatyki pracujących jako zawodowi programiści spadł z około 40 proc. do 28 proc., a odsetek zatrudnionych na jakimkolwiek stanowisku wymagającym wyższego wykształcenia obniżył się z ponad 60 proc. do 50 proc.
- W polskiej rekrutacji na rok akademicki 2025/2026 liczba zgłoszeń na informatykę spadła o ponad jedną czwartą (o 9 468, do 26 248), podczas gdy zgłoszenia na pielęgniarstwo wzrosły o około 30 proc. (do 22 646), według danych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Wywiad ukazał się 14 września 2026 roku, dwa dni po publikacji rankingu Guardian University Guide 2027. Dane zebrane na potrzeby tego rankingu pokazują, że w Wielkiej Brytanii absolwenci informatyki coraz rzadziej dostają pracę jako programiści.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Charlie Ball radzi uczyć się adaptacji zamiast szukać zawodu odpornego na AI
Charlie Ball twierdzi, że wybór studiów pod kątem odporności na AI jest z założenia bardzo trudny, bo zmiany technologiczne są szybsze niż planowanie kariery. Jisc, w której pracuje, to brytyjska agencja zajmująca się cyfryzacją, danymi i technologią w szkolnictwie wyższym. Ball od lat analizuje losy absolwentów brytyjskich uczelni.
„Próbujesz zabezpieczyć 45-letnią karierę w czasie szybkich zmian technologicznych, a to naprawdę bardzo trudne” / „What you’re trying to do is futureproof a 45-year career in a time of rapid technological change – and that’s really quite hard to do.”
Według Balla najbezpieczniejsze są zawody, które w dużej mierze opierają się na bezpośrednim kontakcie z drugim człowiekiem. Ekspert zastrzega jednak, że dyskusja powinna dotyczyć raczej tego, jak wyposażyć młodych ludzi w umiejętności pozwalające szybko reagować na zmiany na rynku pracy, a nie poszukiwania konkretnej ścieżki zawodowej, której AI nie dotknie.
Sześć obszarów, w których Ball widzi najmniejsze ryzyko zastąpienia przez AI
Poproszony o konkrety, Charlie Ball wymienił dziedziny, które jego zdaniem dają większą ochronę niż inne. Przy każdej wskazał inny powód:
- Badania i rozwój. AI zmieni pracę na stanowiskach początkujących w laboratoriach, ale kreatywna i pomysłowa część pracy nadal będzie należeć do ludzi.
- Inżynieria. AI coraz częściej trafi do projektowania i modelowania, ale inżynierowie nadal będą potrzebni w świecie fizycznym, na przykład przy budowie mostów i budynków.
- Sztuka i rozrywka. Ball ocenia, że ludzie generalnie nie przepadają za twórczością AI i coraz lepiej będą ją rozpoznawać.
- Medycyna. AI może pomagać w diagnozie, ale popełnia błędy, a odpowiedzialność za decyzje musi ponosić człowiek.
- Pielęgniarstwo i położnictwo. Technologia wejdzie do wielu ról w ochronie zdrowia, ale chorymi i starszymi osobami nadal będą opiekować się ludzie.
- Edukacja. Technologia już wspiera nauczanie, ale nauczyciel nadal będzie potrzebny, by przekładać wiedzę na doświadczenia uczniów i zapewniać im opiekę wychowawczą.
W przypadku badań Ball wskazuje na ograniczenie, które jego zdaniem wynika z samej natury modeli AI:
„Cały sens badań i rozwoju polega na odkrywaniu nowych rzeczy, a AI potrafi tak naprawdę tylko porównywać z tym, co już ma w swojej bazie danych” / „The whole point of R&D is to find out new things, and AI can only really compare against stuff that it’s already got in its database.”
Podobnie ekspert Jisc ocenia twórczość. Jego zdaniem wszystko, co AI obecnie wytwarza, jest remiksem już istniejących rzeczy, więc nie wyłoni się z tego nowy, charakterystyczny głos artystyczny.
Najmocniejsze deklaracje Ball składa jednak w sprawie ochrony zdrowia. O medycynie mówi krótko: „Za 50 lat nadal będziemy mieć lekarzy” / „We will still have doctors in 50 years’ time.” Dodaje, że pacjenci będą chcieli, by trudne wiadomości o ich zdrowiu przekazywał człowiek, a z chorym dzieckiem rodzice pójdą do lekarza rodzinnego z krwi i kości. O położnictwie wypowiada się jeszcze dobitniej:
„Nie potrafię sobie wyobrazić sytuacji, w której kiedykolwiek pojawi się robot-położna” / „I cannot envisage a situation where there will ever be a robot midwife.”
Ball zauważa też, że wprowadzenie AI do zawodów medycznych jest w bilansie raczej korzystne, bo obecnie w Wielkiej Brytanii brakuje ludzi do tych prac. W edukacji zwraca uwagę na trwający w Anglii niedobór nauczycieli, co nie zmienia jego oceny, że „robotów-nauczycieli” nie będzie.
Opisz krótko, czego potrzebujesz. Jesteśmy największym HUB-em AI w Polsce — w naszej bazie znajdziesz blisko 500 zweryfikowanych firm specjalizujących się w AI. W Twoim imieniu poprosimy 3-5 dopasowanych wykonawców o kontakt w ciągu 48 godzin.
Absolwentów informatyki w Wielkiej Brytanii coraz rzadziej zatrudnia się jako programistów
Dane zebrane na potrzeby rankingu Guardian University Guide 2027 pokazują, że odsetek absolwentów informatyki, którzy znaleźli pracę jako zawodowi programiści, spadł z około 40 proc. do 28 proc. Kodowanie i tworzenie oprogramowania to według tych danych zawody, w których zatrudnienie absolwentów spadało najszybciej.
Dane pochodzą z badania Graduate Outcomes prowadzonego przez HESA (Higher Education Statistics Agency, brytyjską agencję statystyki szkolnictwa wyższego). Ankieta objęła ponad 350 tys. absolwentów, pytanych o karierę 15 miesięcy po ukończeniu studiów w 2024 roku. Wyniki opracował Matt Hiely-Rayner, dyrektor firmy doradczej Intelligent Metrix, który przygotowuje ranking dla „The Guardian”.
Najważniejsze liczby z tego zestawienia:
- odsetek absolwentów informatyki pracujących jako programiści spadł z około 40 proc. do 28 proc.,
- odsetek absolwentów informatyki, którzy trafili na jakiekolwiek stanowisko wymagające wyższego wykształcenia, spadł z ponad 60 proc. dwa lata wcześniej do 50 proc.,
- spadło też zapotrzebowanie pracodawców na absolwentów w dobrze płatnych rolach finansowych, takich jak ekonomiści i konsultanci ds. zarządzania.
Matt Hiely-Rayner nie ma wątpliwości co do przyczyny: „Skoro AI dostarcza w tej dziedzinie tak sprawnej i taniej pracy u podstaw, trudno nie dojść do wniosku, że to ona stoi za tym trendem” / „With AI providing such responsive and cheap grunt work in this field, it’s hard not to conclude that this is behind the trend.”
Charlie Ball jest ostrożniejszy, ale dochodzi do podobnego wniosku:
„Choć niechętnie mówię, że to AI to zrobiła, bo dowodów jest niewiele, bardzo trudno oprzeć się wnioskowi, że AI odegrała tu swoją rolę” / „While I’m reluctant to say that AI did it, because there’s little evidence, it’s very hard to escape the conclusion that AI has played a role.”
Ekspert Jisc dodaje, że część absolwentów informatyki przechodzi do pokrewnych ról, takich jak cyberbezpieczeństwo i inżynieria sieci. Z rozmów z pracodawcami z sektora finansowego wynika według niego, że większość z nich nie zastępuje pracowników przez AI, tylko zmienia zakres ich obowiązków i oczekuje od nowych pracowników znajomości narzędzi AI. Ball zaznacza jednak, że część firm skłonnych do ryzyka już zwalnia ludzi, licząc na przewagę dzięki AI.
Te dane mają ograniczenia. Ankieta pokazuje sytuację 15 miesięcy po studiach, więc nie wiadomo, ilu absolwentów znajdzie pracę w zawodzie później. Obaj eksperci mówią o AI jako o prawdopodobnej, a nie udowodnionej przyczynie spadku.
Lista Charliego Balla brzmi rozsądnie, ale traktuję ją jako doświadczoną intuicję, a nie prognozę opartą na danych. Twarde liczby w tej historii dotyczą czegoś innego: pokazują, że AI najpierw uderza w stanowiska dla początkujących. I tu widzę problem, który dotyczy również dziedzin z listy Balla. Sam ekspert przyznaje, że AI zmieni pracę początkujących w laboratoriach. Jeśli zadania, na których juniorzy uczyli się zawodu, przejmie model, to gdzie za dziesięć lat znajdziemy doświadczonych badaczy, inżynierów i programistów?
Druga rzecz: lekarz, pielęgniarka czy położna to zawody regulowane, z długą ścieżką kształcenia i odpowiedzialnością prawną. Ich odporność na AI może wynikać w równym stopniu z przepisów i zaufania pacjentów, co z ograniczeń samej technologii. To mocny argument, ale przepisy da się zmienić szybciej niż ludzkie przyzwyczajenia. Uważam, że najcenniejsza w tej wypowiedzi jest rada, którą Ball daje na początku: umiejętność szybkiego przestawiania się jest dziś ważniejsza niż nazwa kierunku na dyplomie.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Polscy kandydaci na studia odchodzą od informatyki i wybierają pielęgniarstwo
W rekrutacji na rok akademicki 2025/2026 informatyka straciła najwięcej chętnych spośród najpopularniejszych kierunków w Polsce, a pielęgniarstwo zyskało ich najwięcej. Według danych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) na informatykę złożono 26 248 zgłoszeń, czyli o 9 468 mniej niż rok wcześniej, co oznacza spadek o ponad jedną czwartą.
| Kierunek | Zgłoszenia 2025/2026 | Zmiana rok do roku |
|---|---|---|
| psychologia | 43 562 | +3 861 |
| kierunek lekarski* | 30 597 | +1 912 |
| prawo | 26 377 | +2 889 |
| informatyka | 26 248 | -9 468 |
| pielęgniarstwo | 22 646 | +5 230 |
| fizjoterapia | 17 934 | +1 477 |
*Bez danych z uczelni medycznych nadzorowanych przez Ministra Zdrowia.
Liczba zgłoszeń na pielęgniarstwo wzrosła o około 30 proc. Ministerstwo zaznacza, że liczba zgłoszeń nie odpowiada liczbie kandydatów, bo jedna osoba może aplikować na kilka kierunków i kilka uczelni. Dane o kierunku lekarskim nie obejmują uczelni medycznych, więc nie pokazują całego naboru na medycynę.
Z danych MNiSW wynika też, że kandydaci nie odwracają się od technologii w ogóle. Na kierunku „sztuczna inteligencja/Artificial Intelligence” przypadało 12,6 zgłoszenia na jedno miejsce, na „Data Science w biznesie” 16,3, a na cyberbezpieczeństwo 10,2. Tymczasem na kierunek lekarski przypadało 9,7 zgłoszenia na miejsce.
Polskie dane nie pozwalają stwierdzić, że spadek zainteresowania informatyką wynika z obaw przed AI, bo ministerstwo nie bada motywacji kandydatów. Widzę jednak wyraźną zbieżność z tym, co opisuje Ball: kandydaci przesuwają się w stronę zawodów medycznych i opiekuńczych, a w technologii wybierają wąskie specjalizacje zamiast ogólnej informatyki. Dane z bieżącej rekrutacji na rok 2026/2027 ministerstwo zwykle publikuje jesienią.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Brytyjskie uczelnie zaczynają dopasowywać programy do rynku pracy z AI
Część brytyjskich uczelni już reaguje na zmiany, które opisuje Charlie Ball. Uniwersytet w Birmingham, który w rankingu Guardian University Guide 2027 awansował na najwyższe w swojej historii 14. miejsce, wplata w programy studiów umiejętności oczekiwane przez pracodawców. Studenci mogą też dodać dodatkowy rok nauki z innej dziedziny, na przykład AI i data science, bez zwykle wymaganych warunków wstępnych.
Adam Tickell, rektor Uniwersytetu w Birmingham, tłumaczy tę decyzję wprost: „Chodzi o przygotowanie ludzi do świata, w którym żyją, niezależnie od tego, czy podoba nam się świat, w który zmierzamy” / „This is about equipping people for the world they are in, whether or not we like the world we are becoming.”
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym wywiadu Sally Weale z Charliem Ballem opublikowanego w The Guardian z dnia 14.09.2026, artykułu „The Guardian” o danych Guardian University Guide 2027 z dnia 12.09.2026 oraz komunikatu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o wynikach rekrutacji na rok akademicki 2025/2026 z dnia 14.11.2025. Zmiany liczby zgłoszeń rok do roku pochodzą z zestawienia serwisu otouczelnie.pl opartego na danych MNiSW, a wartości procentowe obliczyła redakcja.
Cytaty Charliego Balla (Jisc), Matta Hiely-Raynera (Intelligent Metrix) i Adama Tickella (Uniwersytet w Birmingham) zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji w temacie wpływu AI na wybór studiów i rynek pracy absolwentów.
