Managerskie wyzwanie cyfrowej transformacji cz. 1: spojrzeć na świat przez cyborgiczne okulary

W świecie współczesnego zarządzania metafory pełnią rolę znacznie ważniejszą niż tylko literackie ozdobniki. Dla managera są one poznawczymi „soczewkami”, które pozwalają dostrzec i zrozumieć skomplikowane procesy zachodzące wewnątrz firmy.

Dzięki nim możemy nazwać to, co nieoczywiste, i zaprojektować strukturę, która najlepiej odpowiada wyzwaniom zmiennego środowiska.

Zanim zaczęliśmy mówić o technologiach cyfrowych, przez dekady dominowały trzy główne obrazy organizacji. Najstarszy z nich to organizacja jako maszyna, gdzie pracownik był jedynie trybikiem w biurokratycznym mechanizmie, a kluczem była wydajność i powtarzalność. Później, wraz z rozwojem nauk społecznych, zaczęliśmy postrzegać firmę jako organizm, czyli żywy byt, który musi adaptować się do zmieniającego się otoczenia rynkowego, by przetrwać. Trzecią dominującą metaforą była organizacja jako mózg, skupiona na przetwarzaniu informacji, cybernetyce i ciągłym uczeniu się całej struktury.

W dobie czwartej rewolucji przemysłowej obrazy te wymagają uzupełnienia. Wyzwaniem managerskim staje się popatrzenie na organizację jako cyborga, czyli organizm który łączy w sobie to co biologiczne i technologiczne. Popkultura oswoiła nas z tym widokiem. Za najlepszy przykład służyć może filmowy Robocop, czyli cyborgiczny policjant, którego biologicznie uszkodzone ciało wzmocnione zostało przez technologię, pozwalając na osiąganie ponadstandardowych wyników. 

Podobnie dzieje się we współczesnych firmach, gdzie algorytmy AI i roboty stają się pełnoprawnymi uczestnikami procesów decyzyjnych. Kluczowym zadaniem współczesnych liderów patrzących na organizację jako cyborga jest precyzyjne rozdzielenie ról między domenę ludzką a maszynową, aby nie doprowadzić do ich toksycznego odwrócenia. Manager musi pamiętać, że człowiek jest niezastąpiony w planowaniu strategii, empatycznym podejściu, etyce i kreatywnym rozwiązywaniu problemów, budowaniu relacji i myśleniu kontekstowym. które wymagają wyczucia kontekstu. Inteligentna technologia zaś dominuje w analizie ogromnych zbiorów danych (Big Data), szybkości wykonywania rutynowych operacji i monitorowaniu procesów w czasie rzeczywistym.

Prawdopodobnie niewiele osób budując wspomnianego Robocopa, materii technologicznej oddałoby empatię, a biologicznej – precyzyjne strzelanie. W organizachach natomiast błędem byłoby zmuszanie ludzi do samodzielnej analityki i fakturowania, podczas gdy technologia miałaby budować relacje i odpowiadać za poszukiwanie kreatywnych rozwiązań bez zaangażowania człowieka.  

Bezpośrednią konsekwencją wynikającą z takiego rozumowania jest budowanie jednej z najważniejszych kompetencji managerskich na nadchodzące czasy, czyli umiejętność wywołania efektu e-synergii. Definiujemy ją jako sytuację, w której maszyna i człowiek współpracując ze sobą osiągają rezultaty niemożliwe do zdobycia przez każde z nich osobno. To tzw. „brakujący środek” (missing middle) współczesnego biznesu – tworzenie zespołów organiczno-technicznych, które łączą ludzką intuicję z precyzją AI.

Zarządzanie „organizacją-cyborgiem” wymaga odejścia od myślenia o technologii jako o pasywnym sprzęcie. Manager jutra to nie architekt w pełni zautomatyzowanej fabryki, lecz roztropny inżynier budujący mosty między ludźmi a sztucznymi systemami. 

prof. Artur Modliński