Panika na Wall Street przez AI. Ale czy jest się czego bać?

Wall Street przeżywa właśnie jeden z najbardziej osobliwych epizodów w swojej historii. Nie kryzys kredytowy, nie pandemia, nie wojna – rynek wpędził w spiralę paniki raport fikcyjny, opisujący hipotetyczną przyszłość z 2028 roku.

Źródłem zamieszania jest Citrini Research, stosunkowo mało znana firma analityczna prowadząca popularny newsletter na Substacku. W połowie lutego opublikowała ona liczący ponad 7000 słów scenariusz zatytułowany „The 2028 Global Intelligence Crisis” – dokument opisany przez samych autorów jako ćwiczenie myślowe, nie prognoza. Wyobrazili sobie świat, w którym agentyczne AI zastępuje setki milionów miejsc pracy w sektorze usług wiedzy: prawników, księgowych, programistów, analityków finansowych. Konsekwencje? Bezrobocie na poziomie 10%, spadek S&P 500 o 38%, deflacyjna spirala bez wyjścia.

Efekt był natychmiastowy. Dow Jones stracił ponad 800 punktów. Akcje Salesforce i Oracle poleciały w dół o ponad 30% w kilka tygodni. Workday – ponad 45%. CrowdStrike stracił ponad 25%. Ucierpiały też firmy pozornie niezwiązane z technologią: Zillow, DoorDash, Mastercard, Visa.

Kiedy CEO straszą bardziej niż analitycy

Do atmosfery strachu dorzucili swoje trzy grosze dwaj z najbardziej rozpoznawalnych ludzi finansowego i technologicznego świata. Nassim Taleb, autor koncepcji „czarnego łabędzia”, ostrzegł przed masowymi upadłościami wśród spółek software’owych – jego zdaniem rynek dramatycznie niedoszacowuje tego ryzyka. Jamie Dimon, szef JPMorgan Chase, przyznał z kolei, że bank przeprowadza właśnie gigantyczny redeployment pracowników „displaced” przez AI.

Jeszcze wcześniej swój esej opublikował Dario Amodei, CEO Anthropic. Tekst był bardziej wyważony niż apokaliptyczny scenariusz Citrini – ale nie mniej pilny w tonie. Amodei pisał o wpływie AI na przyszłość pracy, geopolitykę, wolność słowa i militaria. Jego konkluzja? Większość z nas nie docenia ani skali zmian, ani tempa, w jakim nadchodzą.

Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl: Patrzę na to, co dzieje się na Wall Street i widzę klasyczny mechanizm rynkowy – najpierw euforia, teraz korekta narracyjna. Raport Citrini był hipotetycznym scenariuszem, nie prognozą, a jednak wywołał realne straty realnych spółek. To pokazuje coś ważnego: rynki reagują nie na fakty, lecz na narracje. Z jednej strony dobrze, że temat społecznych skutków AI w końcu trafia do mainstreamu finansowego – zbyt długo te rozmowy toczyły się wyłącznie na konferencjach AI Safety. Z drugiej strony panika rzadko prowadzi do dobrych decyzji. Pytanie, które mnie naprawdę nurtuje: czy ta korekta wycen jest uzasadniona fundamentalnie, czy to po prostu rynek szukający pretekstu do realizacji zysków po dwóch latach wzrostów napędzanych hype’em wokół AI?

Co tak naprawdę spada i dlaczego

Warto przyjrzeć się, które spółki ucierpiały najbardziej – to mówi coś o tym, czego rynek się boi:

• Firmy software’owe klasy enterprise (Salesforce, Workday, Oracle) – obawa, że agenci AI zastąpią całe platformy, które dziś sprzedają licencje za miliardy dolarów
• Cybersecurity (CrowdStrike) – paradoksalnie, choć AI generuje nowe zagrożenia, rynek obawia się też, że AI zautomatyzuje samą cyberochronę
• Fintech i płatności (Visa, Mastercard) – scenariusz, w którym agenci AI wykonują transakcje bez tradycyjnych bramek płatniczych
• Marketplace i delivery (Zillow, DoorDash) – hipoteza, że AI wycofa pośredników z całych łańcuchów wartości

To jest coś więcej niż zwykła korekta. To rynek próbujący na żywo wycenić niepewność technologiczną, której jeszcze nie rozumie.

Paranoja nie jest prognozą

Zachary Karabell, autor i inwestor piszący na Substacku „The Edgy Optimist”, przypomina słuszną analogię: AI jest dziś tym, czym web był w latach 90. – ekranem projekcyjnym dla każdego technooptymizmu i każdego technopesymizmu jednocześnie. I tak jak wtedy – część firm zbankrutuje, część się dostosuje, część zbuduje biznesy, których dziś sobie nie wyobrażamy.

Analitycy RBC Capital Markets są podobnego zdania. Lori Calvasina napisała w nocie do klientów: „We generally have thought the existential concerns for industries other than software like wealth management and transportation/logistics have seemed overblown.”

Czy mają rację? Być może. Historia rewolucji technologicznych pokazuje, że prognozy apokaliptyczne rzadko materializują się w zapowiadanej skali i tempie. Elektryczność, automatyzacja przemysłowa, internet – każda z tych technologii niszczyła stare miejsca pracy i tworzyła nowe, choć transformacja bywała bolesna i nierówna społecznie.

Rynek nie wie. I to jest właśnie problem.

Kluczowa teza, którą warto zapamiętać: nikt – dosłownie nikt, włącznie z CEO największych firm AI – nie wie, jak szybko i jak głęboko ta technologia zmieni gospodarkę. To nie jest przyznanie się do ignorancji. To uczciwa ocena stanu wiedzy w roku 2026.

Paradoks obecnej sytuacji polega na tym, że ci, którzy są AI najbliżej i budują te modele, brzmią najbardziej alarmistycznie. Karabell przywołuje historyczny precedens: Robert Oppenheimer po stworzeniu bomby atomowej, epidemiolodzy po COVID-19. Bliskość zagrożenia deformuje perspektywę.

Firmy takie jak Salesforce czy Workday będą musiały udowodnić, że potrafią ewoluować razem z AI – lub staną się przestrogą dla następnego pokolenia zarządów. Rynek nie skazał ich jeszcze na śmierć. Ale wystawił ostrzeżenie.

I może właśnie o to chodzi. Nie o apokalipsę. O przypomnienie, że żadna platforma nie jest wieczna.