Dwa i pół tygodnia wystarczyły, żeby branża AI zobaczyła coś, czego wcześniej nie widziała: modele frontierowe wyłączone przez polityczną decyzję rządową, nie przez awarię techniczną ani błąd producenta. Teraz Anthropic i Biały Dom osiągają porozumienie, a Claude Fable 5 ma wrócić do użytkowników w ciągu najbliższych dni.
Kluczowe fakty:
- W czerwcu 2026 roku Departament Handlu USA nakazał Anthropic zawieszenie dostępu do modeli Fable 5 i Mythos 5 dla wszystkich cudzoziemców. Ponieważ firma nie była w stanie natychmiastowo zweryfikować obywatelstwa użytkowników, wyłączyła oba modele globalnie.
- Oficjalnym powodem interwencji rządowej był odkryty jailbreak modelu Fable 5, który według relacji miał umożliwiać dostęp do zaawansowanych możliwości z zakresu cyberbezpieczeństwa. Metodę obejścia zabezpieczeń mieli odkryć badacze z Amazona.
- Po negocjacjach z administracją Trumpa sekretarz handlu Howard Lutnick odblokował model Mythos 5, a ograniczenia dotyczące Fable 5 mają zostać zniesione w ciągu kilku dni. W oficjalnym piśmie do Anthropic potwierdzono, że firma współpracowała z rządem w celu wyeliminowania zidentyfikowanych ryzyk.
Anonimowi rozmówcy Axiosa z kręgów bliskich negocjacjom powiedzieli w piątek 27 czerwca, że ograniczenia administracji Trumpa wobec Fable 5 mają zostać zniesione jeszcze w tym tygodniu. Krok przed tym sekretarz handlu Howard Lutnick oficjalnie odblokował już Mythos 5, wężej dostępny model klasy Mythos przeznaczony dla zaufanych partnerów z sektora bezpieczeństwa. W liście do Anthropic napisał, że firma „współpracowała z rządem USA, by zająć się ryzykami” związanymi z oboma modelami, a efekty tych prac są wymierne. To wyraźny sygnał odwilży po jednym z bardziej burzliwych epizodów w historii branży.
Znajdź dostawcę, partnera lub narzędzie dla swojego biznesu, a jeśli prowadzisz firmę, która w swoim DNA ma AI, skorzystaj z możliwości bezpłatnego dodania swojej firmy.
Jak Fable 5 trafił na celownik Białego Domu
Premiera odbyła się 9 czerwca 2026 roku. Anthropic przedstawił wtedy dwa modele: Fable 5 dla szerokiej publiczności (z ograniczeniami dotyczącymi pytań o cyberbezpieczeństwo i biologię) oraz Mythos 5 wyłącznie dla wybranych partnerów w ramach Project Glasswing. Trzy dni później, wieczorem 12 czerwca, o godzinie 17:21 czasu wschodniego, Anthropic otrzymał dyrektywę Departamentu Handlu.
Nakaz był krótki i bezwzględny: zawiesić dostęp do obu modeli dla wszystkich cudzoziemców, niezależnie od miejsca pobytu, łącznie z nieamerykańskimi pracownikami samej firmy. Ponieważ Anthropic nie był w stanie natychmiastowo zweryfikować obywatelstwa każdego użytkownika na wszystkich swoich platformach, wyłączył oba modele globalnie, dla wszystkich, bez wyjątku.
Oficjalnym powodem był jailbreak. Według relacji Axiosa, zaprzyjaźniona firma (według Wall Street Journal jej autorami byli badacze z Amazona) zgłosiła metodę obejścia zabezpieczeń Fable 5, która miała umożliwiać dostęp do możliwości cyberbezpieczeństwa odziedziczonych po Mythosie. Administracja zażądała naprawy lub wycofania modelu. Dario Amodei odmówił, argumentując, że znaleziona technika jest wąska, wcześniej znana i możliwa do odtworzenia na innych dostępnych modelach, w tym na GPT-5.5 OpenAI.
Przebieg konfliktu i argumenty stron
Anthropic nie ukrywał sprzeciwu. W oficjalnym oświadczeniu firma napisała, że wycofanie modelu komercyjnego używanego przez setki milionów ludzi na podstawie informacji o wąskim, nieuniwersalnym jailbreaku nie jest uzasadnione.
Krytycy rządu zaznaczali, że:
- technika jailbreaku opisana w raporcie mogłaby być odtworzona na innych dostępnych publicznie modelach bez żadnych dodatkowych zabezpieczeń;
- Katie Moussouris z Luta Security, pionierka programów bug bounty, przeczytała raport i stwierdziła, że opisywane zachowanie nie powinno w ogóle uruchamiać kontroli eksportowej, a próba jego usunięcia osłabiłaby model dla obrońców, którzy z niego korzystają;
- nakaz dotyczył w praktyce całego świata, bo Anthropic nie posiadał narzędzi do filtrowania użytkowników według obywatelstwa w czasie rzeczywistym;
- taka interwencja mogła skłonić chińskich specjalistów AI pracujących dla amerykańskich laboratoriów do powrotu do kraju.
Rząd odrzucał te argumenty. David Sacks, były doradca ds. AI przy Białym Domu, napisał, że decyzja była podjęta niechętnie i że przywrócenie dostępu zależy wyłącznie od Anthropic. Twierdził też, że Amodei był trudnym rozmówcą. W późniejszym etapie CEO Anthropic miał zostać odsunięty od negocjacji, a jego miejsce zajęli mniej angażujący się emocjonalnie przedstawiciele firmy. Atmosfera rozmów wyraźnie się poprawiła.
Patrząc na tę sprawę z zewnątrz, widzę tu coś głębszego niż spór o jeden model. Rząd po raz pierwszy zastosował kontrolę eksportową wobec dużego modelu językowego. Czy to jednorazowy incydent, czy precedens, który zmieni zasady, na jakich firmy AI będą mogły wypuszczać nowe produkty? Obawiam się, że branża może to zinterpretować jako zaproszenie do samoograniczania się przed premierami, by uniknąć interwencji. A to z kolei oznaczałoby, że polityczne ryzyko staje się elementem kalkulacji każdego nowego modelu, nie tylko w USA. Pytanie, czy Bruksela i Warszawa mają na to odpowiedź, jest jak najbardziej aktualne.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Mythos 5 odblokowany, Fable 5 na progu powrotu
Przełom przyszedł w piątek 27 czerwca. Semafor i CNBC potwierdziły, że Lutnick zwolnił Mythos 5 spod ograniczeń dla wybranej grupy zaufanych partnerów z infrastruktury krytycznej. Dzień wcześniej OpenAI dostała zgodę na uruchomienie ograniczonego podglądu GPT-5.6, co wskazuje na stopniowe łagodzenie stanowiska administracji wobec modeli frontierowych.
Według Axiosa, zarówno Lutnick, jak i sekretarz skarbu Scott Bessent aktywnie pomagali rozładować napięcie między Anthropic a Białym Domem. Finalna decyzja o przywróceniu Fable 5 należy jeszcze do Pentagonu i NSA, ale inne agencje rządowe już określiły model jako bezpieczny do ponownego uruchomienia. Rozmówcy Axiosa mówili o początku tygodnia jako realnym terminie.
Nierozstrzygnięte pozostaje, czy użytkownicy subskrypcji Anthropic odzyskają dostęp na dotychczasowych warunkach, czy też firma zaoferuje Fable 5 jedynie za dodatkową opłatą lub z rozszerzoną weryfikacją tożsamości.
Co to oznacza dla polskich firm
Wyłączenie Fable 5 trwało 15 dni. W tym czasie polskie firmy, które zintegrowały model przez API (AWS Bedrock, Google Cloud, Microsoft Foundry), nagle znalazły się bez narzędzia, na którym oparły procesy. Część przeszła na tańsze modele chińskie. Część wstrzymała projekty.
Ten incydent ma kilka bezpośrednich konsekwencji dla organizacji w Polsce:
- Zależność od zewnętrznego dostawcy AI może być przerywana z dnia na dzień przez decyzję polityczną poza granicami UE. Nie tylko awarią, nie tylko aktualizacją regulaminu.
- Umowy SaaS i klauzule force majeure w większości przypadków nie obejmują scenariusza rządowego wyłączenia modelu. Prawnicy powinni to sprawdzić teraz, nie przy następnym kryzysie.
- Komisja Europejska analizuje skutki zdarzenia dla suwerenności cyfrowej Europy. Polskie firmy, które silnie oparły swoje procesy na modelach frontierowych jednego dostawcy, warto, by rozważyły strategie wielodostawcowe lub podejrzenia w kierunku modeli europejskich.
- Retencja danych przez 30 dni, jaką Anthropic wprowadził jako warunek korzystania z Fable 5, wciąż obowiązuje i wymaga zgodności z RODO.
Dla firm z sektora cyberbezpieczeństwa lub finansowego sprawa ma też wymiar reputacyjny: klient, który usłyszał, że narzędzie zostało odcięte przez rząd USA, zada pytanie o plany B.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Branża żąda reguł gry
Zarówno Anthropic, jak i OpenAI zaapelowały do administracji o stworzenie formalnej procedury weryfikowania nowych modeli. Oboje nie chcą systemu, w którym każdy przypadek rozstrzygany jest ad hoc. Anthropic wprost pisało o potrzebie „ustawowej procedury, przejrzystej, sprawiedliwej, opartej na faktach technicznych”. OpenAI w komunikacie przy premierze GPT-5.6 dodało, że obecny tryb dostępu rządowego nie powinien stać się długoterminowym domyślnym rozwiązaniem.
Prezydent Trump podpisał 2 czerwca zarządzenie wykonawcze tworzące ramy dobrowolnego przeglądu rządowego dla najpotężniejszych modeli. Branża przyjęła go jako punkt wyjścia, nie jako gotowe rozwiązanie.
Wartość Anthropic szacowana przy okazji poufnego zgłoszenia do IPO na początku czerwca wynosiła około 965 miliardów dolarów. Ryzyko regulacyjne jest teraz częścią tej narracji.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym raportu Axios z 27.06.2026, oficjalnego oświadczenia Anthropic z 12.06.2026, artykułów CNBC, Fortune oraz Rzeczpospolitej. Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl. Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji w sprawie przywrócenia dostępu do modelu Fable 5.
