Chiny jako pierwsze zbudują otwartoźródłową społeczność sztucznej inteligencji w ramach BRICS, zapowiedział Xi Jinping w oświadczeniu opublikowanym 13 września 2026 roku przez chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych podczas 18. szczytu bloku w New Delhi. Propozycja obejmuje też platformę chmurową cyfrowego ekosystemu BRICS, kursy z zakresu AI, sojusz na rzecz kształcenia inżynierów i program wymiany młodzieży, ale przyjęta dzień wcześniej Deklaracja z New Delhi nie zawiera ani słowa o otwartym kodzie.
- Xi Jinping podczas 18. szczytu BRICS w New Delhi zapowiedział, że Chiny będą pionierem w tworzeniu otwartoźródłowej społeczności AI w ramach BRICS, obejmującej m.in. platformę chmurową, kursy szkoleniowe z AI oraz sojusz na rzecz kształcenia inżynierów.
- Przyjęta dzień wcześniej Deklaracja z New Delhi nie zawiera sformułowań o otwartym kodzie – punkt 81 dokumentu mówi jedynie o zwiększaniu dostępności zasobów AI przy zapewnieniu jej „bezpieczeństwa, ochrony, inkluzywności i wiarygodności".
- Według analizy Center for Strategic and International Studies (CSIS), chińskie modele AI wyprzedziły amerykańskie na platformie Hugging Face zarówno w pobraniach miesięcznych, jak i łącznych, odpowiadając za 41 procent pobrań w ciągu poprzedniego roku.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Inicjatywa otwartej AI była pierwszym z pięciu punktów propozycji Xi Jinpinga
Xi Jinping przedstawił swoją propozycję podczas drugiej sesji 18. szczytu BRICS, a treść wystąpienia opublikowało chińskie MSZ. Pierwszym z pięciu punktów była inicjatywa otwartej i inkluzywnej sztucznej inteligencji: „Chiny będą pionierem w tworzeniu społeczności otwartoźródłowej AI w ramach BRICS” / „China will be a pioneer in establishing a BRICS AI open-source community”.
Konkretne elementy, które wymienił chiński przywódca:
- społeczność otwartoźródłowej AI działająca w ramach BRICS,
- wsparcie współpracy przy tworzeniu i stosowaniu dużych modeli językowych,
- wyspecjalizowane seminaria i kursy szkoleniowe z zakresu AI,
- platforma chmurowa cyfrowego ekosystemu BRICS oraz szkolenia z kompetencji cyfrowych,
- pomoc pozostałym krajom BRICS w budowie inteligentnych fabryk oraz w opracowywaniu standardów i norm,
- sojusz na rzecz kształcenia inżynierów BRICS i program wymiany młodzieży w nauce i technologii.
Blok powstał w 2009 roku jako przeciwwaga dla dominacji Zachodu i pierwotnie tworzyły go Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i Republika Południowej Afryki. Z czasem dołączyły Egipt, Etiopia, Indonezja, Iran, Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Szczyt w New Delhi odbył się 12 i 13 września 2026 roku pod hasłem „Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability”.
Deklaracja z New Delhi mówi o dostępności AI, a nie o otwartym kodzie
Wspólny dokument przyjęty przez przywódców BRICS nie powtarza chińskiego języka o otwartym oprogramowaniu. Punkt 81 Deklaracji z New Delhi, opublikowanej przez kancelarię premiera Indii, mówi o międzynarodowej współpracy na rzecz zwiększania dostępności zasobów AI przy jednoczesnym zapewnieniu jej „bezpieczeństwa, ochrony, inkluzywności i wiarygodności” / „safety, security, inclusiveness and reliability”. Dokument wymienia też indyjski AI Impact Summit z lutego 2026 roku i szanghajską konferencję World AI Conference, a przywódcy zobowiązują się do wdrożenia wcześniejszego oświadczenia BRICS o globalnym zarządzaniu sztuczną inteligencją.
Chińskie pomysły pojawiają się w deklaracji w formie znacznie słabszej niż w wystąpieniu Xi. Platforma chmurowa została odnotowana w punkcie 78 jedynie jako „propozycja utworzenia sieci współpracy cyfrowego ekosystemu dla krajów BRICS”. Inteligentne fabryki i kształcenie kadr trafiły do punktu 70, jako plan działania grupy roboczej ds. inteligentnej produkcji i robotyki. Deklaracja została przyjęta 12 września, dzień przed publikacją oświadczenia Xi.
Różnica między tymi dwoma dokumentami jest tym, co w tej historii najciekawsze. Xi mówi o przewodnictwie Chin i otwartym kodzie, wspólny dokument dwunastu państw mówi o dostępności i bezpieczeństwie.
Opisz krótko, czego potrzebujesz. Jesteśmy największym HUB-em AI w Polsce — w naszej bazie znajdziesz blisko 500 zweryfikowanych firm specjalizujących się w AI. W Twoim imieniu poprosimy 3-5 dopasowanych wykonawców o kontakt w ciągu 48 godzin.
Propozycja jest przedłużeniem WAICO, organizacji powołanej w lipcu w Szanghaju
Wystąpienie w New Delhi nie było pierwszym ruchem Pekinu w tej sprawie. 16 lipca 2026 roku dwadzieścia dziewięć państw podpisało w Szanghaju porozumienie powołujące World Artificial Intelligence Cooperation Organization (WAICO), niezależną organizację międzyrządową z siedzibą w Szanghaju. W imieniu Chin dokument podpisał minister spraw zagranicznych Wang Yi, a wśród członków założycieli znalazły się Kazachstan, Laos, Pakistan, Rosja i Indonezja. W ceremonii uczestniczył sekretarz generalny ONZ António Guterres. WAICO zaproponowały Chiny podczas World Artificial Intelligence Conference w 2025 roku.
Dzień przed wystąpieniem o społeczności open source Xi zachęcał kraje BRICS do przystąpienia do WAICO. Nie było przy tym jasne, czy jego wizja zyskuje poparcie takich członków bloku jak Indie i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Xi nie odniósł się w New Delhi do trwającej debaty o bezpieczeństwie AI.
Otwarty kod rzeczywiście obniża barierę wejścia. Państwo, którego nie stać na kontrakt z amerykańskim dostawcą, może pobrać wagi modelu i uruchomić je na własnym sprzęcie. Dla administracji i uczelni w biedniejszych krajach to realna zmiana, nie retoryka.
Widzę tu jednak przesunięcie, którego Xi nie nazwał wprost. Otwarte są wagi modeli, a nie infrastruktura potrzebna do ich uruchomienia. Szkolenia, platforma chmurowa, standardy i sojusz inżynierski budują zależność od chińskiego zaplecza technologicznego, nawet jeśli sam model jest darmowy. Pobranie modelu jest bezpłatne, utrzymanie go w produkcji już nie.
Zostaje też pytanie, na które w New Delhi nikt nie odpowiedział: kto odpowiada za bezpieczeństwo modelu, który każdy może pobrać i dowolnie zmodyfikować. Wspólna deklaracja mówi o bezpieczeństwie i wiarygodności, chińska propozycja mówi głównie o dostępie. To nie są synonimy.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Chińskie modele otwarte wyprzedziły amerykańskie w pobraniach na Hugging Face
Chińska oferta open source nie jest obietnicą na przyszłość, tylko opisem stanu rynku. Według analizy Center for Strategic and International Studies (CSIS), amerykańskiego ośrodka analitycznego z Waszyngtonu, platforma Hugging Face poinformowała, że chińskie modele wyprzedziły amerykańskie zarówno w pobraniach miesięcznych, jak i łącznych, i odpowiadały za 41 procent pobrań w ciągu poprzedniego roku. CSIS zwraca uwagę na mechanizm dyfuzji: europejski startup, agencja rządowa z Azji Południowo-Wschodniej czy programista z Ameryki Łacińskiej mogą korzystać z modeli Qwen, DeepSeek, GLM lub Kimi przez zewnętrznego dostawcę, bez wysyłania logów do chińskiego laboratorium.
Otwartość jest w chińskiej narracji przedstawiana jako odpowiedź na amerykańskie restrykcje. Minister bezpieczeństwa państwowego Chin Chen Yixin napisał, że niektóre państwa używają czarnych list, zamkniętych ekosystemów i ograniczeń technologicznych, aby „rozrywać globalne łańcuchy przemysłowe i dostawcze AI” / „sever global AI industrial chains and supply chains”, co jego zdaniem pogłębia nierównowagę w rozwoju branży. To stanowisko chińskiego rządu, nie niezależna ocena.
Chiny przejmą przewodnictwo w BRICS w 2027 roku
Przywódcy BRICS zadeklarowali pełne poparcie dla chińskiego przewodnictwa w bloku w 2027 roku i dla zorganizowania 19. szczytu w Chinach. Pekin prawdopodobnie wróci wtedy do tematu zarządzania sztuczną inteligencją, a chińskie media państwowe sugerowały, że przyszłoroczny szczyt skupi się między innymi na AI, gospodarce cyfrowej i zielonym rozwoju.
Oznacza to, że propozycja z New Delhi ma jeszcze rok na zbudowanie poparcia, zanim Chiny będą mogły ustawiać agendę szczytu jako gospodarz.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Co to oznacza dla polskich firm i administracji
Polska nie należy do BRICS, więc inicjatywa nie dotyczy jej bezpośrednio, ale efekt uboczny chińskiej strategii open source jest w polskich firmach obecny od dawna. Otwarte modele z Chin można pobrać i uruchomić lokalnie, bez umowy z jakimkolwiek dostawcą, i to właśnie ten kanał dystrybucji Xi chce rozszerzyć na kraje rozwijające się.
Polskie instytucje rozróżniają dwie różne sytuacje, które łatwo pomylić. Korzystanie z chińskiej aplikacji lub API oznacza wysyłanie danych na serwery w Chinach, i przed tym Urząd Ochrony Danych Osobowych ostrzegał w lutym 2025 roku w sprawie DeepSeeka, wskazując na zagrożenia związane z gromadzeniem danych i brak gwarancji ich ochrony. Pobranie otwartych wag i uruchomienie ich na własnej infrastrukturze to inny scenariusz, w którym dane nie opuszczają serwerowni.
Równolegle powstaje polska polityka wobec AI. Ministerstwo Cyfryzacji zapowiadało zakończenie prac nad polityką rozwoju sztucznej inteligencji do końca 2026 roku, równolegle z polityką półprzewodnikową, oraz rozwój krajowej infrastruktury AI, w tym polskich modeli językowych i mocy obliczeniowej. Polska wdraża też unijny AI Act, którego elementem są piaskownice regulacyjne dla firm testujących rozwiązania AI.
Praktyczny wniosek dla polskiego przedsiębiorcy jest prosty: to, czy model powstał w Chinach, ma mniejsze znaczenie niż to, gdzie fizycznie przetwarzane są dane i kto ma do nich dostęp.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym pełnego tekstu Deklaracji z New Delhi opublikowanego przez kancelarię premiera Indii z dnia 12.09.2026, relacji CNBC z oświadczenia chińskiego MSZ z dnia 13.09.2026, zapisu wystąpienia Xi Jinpinga w The Tribune z dnia 13.09.2026 oraz analizy CSIS na temat chińskich modeli AI. Kontekst polski opracowano między innymi na podstawie informacji o priorytetach Ministerstwa Cyfryzacji na lata 2026-2027. Informacje o powołaniu WAICO pochodzą z relacji Digital Watch Observatory i The Diplomat.
Cytat Xi Jinpinga został zweryfikowany z anglojęzycznym zapisem oświadczenia chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Cytat ministra bezpieczeństwa państwowego Chin Chena Yixina przytaczamy za agencją Bloomberg i dziennikiem The Japan Times, które powołują się na jego tekst opublikowany w chińskim czasopiśmie.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o chińskiej inicjatywie otwartoźródłowej AI w ramach BRICS i o pracach WAICO.
