Donald Trump i Xi Jinping uzgodnili, że sztuczna inteligencja nie może samodzielnie podejmować decyzji o dużych operacjach wojskowych. Tak twierdzi sekretarz skarbu USA Scott Bessent, który powiedział to 20 listopada 2026 r. w wywiadzie dla CNBC. Na razie nie ma jednak żadnego opublikowanego dokumentu, który potwierdzałby to porozumienie.
- Sekretarz skarbu USA Scott Bessent oświadczył 20 listopada 2026 r. w wywiadzie dla CNBC, że Donald Trump i Xi Jinping uzgodnili, iż sztuczna inteligencja nie może samodzielnie podejmować decyzji o dużych operacjach wojskowych i że człowiek musi zawsze uczestniczyć w takich decyzjach.
- Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych w komunikacie z 19 listopada 2026 r. potwierdziło jedynie, że Xi mówił o utrzymaniu kontroli człowieka nad AI – komunikat nie zawiera żadnych odniesień do wojska ani dużych operacji militarnych.
- Nie istnieje opublikowany dokument ani wspólna deklaracja ze Shenzhen potwierdzające to ustalenie, a jedynym źródłem informacji o jego wojskowym wymiarze pozostaje telewizyjna wypowiedź Bessenta.
Bessent ogłosił porozumienie dzień po spotkaniu w Shenzhen
Xi Jinping spotkał się z Donaldem Trumpem po południu 19 listopada 2026 r. w Shenzhen, gdzie prezydent USA przyjechał na szczyt przywódców APEC. Po tych rozmowach odbył się bezprecedensowy trójstronny szczyt Xi, Trumpa i prezydenta Rosji Władimira Putina.
Dzień później, już po powrocie z Azji, Bessent przedstawił w CNBC wspólne ustalenie w sprawie wojskowego użycia AI:
„Prezydent Trump i prezydent Xi uzgodnili, że ludzie powinni zawsze uczestniczyć w każdej decyzji wojskowej, którą podejmuje SI, a SI nie powinna działać autonomicznie przy dużych operacjach wojskowych” / „President Trump, and President Xi agreed that humans should always be involved in any military decisions that SI makes, and the SI should not be allowed to be autonomous for major military actions”
SI to skrót od „super intelligence”, czyli „superinteligencji”. Trump używa go na określenie sztucznej inteligencji. Według Białego Domu obaj przywódcy zgodzili się już we wrześniu, że w odniesieniu do zaawansowanych nowych technologii będą mówić „Super Intelligence” (SI), a nie „AI”.
Bessent podkreślał, że ustalenie dotyczące wojska nie ma związku z rywalizacją obu mocarstw. Według niego obie strony zgadzają się, że żadna duża operacja wojskowa nie powinna ruszyć bez udziału człowieka, a ten punkt „nie ma nic wspólnego z konkurencją”.
Chiński komunikat mówi o kontroli człowieka nad AI, ale nie wspomina o wojsku
Strona chińska przedstawiła rozmowy ogólniej. Według oficjalnego komunikatu chińskiego MSZ z 19 listopada Xi powiedział, że Chiny i Stany Zjednoczone powinny wzmocnić komunikację i koordynację, zapobiegać zagrożeniom bezpieczeństwa związanym z AI i dbać o to, by AI zawsze pozostawała pod kontrolą człowieka. Trump miał z kolei mówić o rozszerzeniu współpracy w kilku dziedzinach, w tym w obszarze „superinteligencji”.
W komunikacie nie ma jednak żadnych treści wojskowych. Nie wspomina o kanałach komunikacji między armiami, rozmieszczeniu sił ani kontroli zbrojeń. Obie strony zgodziły się natomiast przygotować plan działania na rzecz konstruktywnych relacji opartych na strategicznej stabilności.
Nie znalazłem komunikatu Białego Domu ani wspólnej deklaracji z Shenzhen, które opisywałyby ustalenie podane przez Bessenta. Na dziś jedynym źródłem informacji o „wojskowym” punkcie porozumienia jest więc wypowiedź amerykańskiego ministra w telewizji.
Bessent: USA muszą utrzymać przewagę, a chińskie modele są groźne
Bessent w tym samym wywiadzie mówił o wyścigu z Chinami. Jego zdaniem sprawa ma dwa wymiary, a pierwszym jest wyścig: „Jeden to wyścig SI i oczywiście USA są na prowadzeniu” / „One is the SI race, and obviously the U.S. is ahead.”
Minister ostrzegał też przed modelami z zagranicy:
- mówił o szybkim przyroście zagranicznych modeli AI, które określił jako „w przeważającej mierze chińskie”,
- twierdził, że wszystkie ataki z użyciem SI, które obserwujemy, pochodzą od chińskich modeli, i nazwał je niebezpiecznymi,
- uznał, że najlepszą obroną USA jest dalsza praca amerykańskich laboratoriów na samej granicy możliwości technologii.
Bessent nie podał danych, które potwierdzałyby, że wszystkie ataki z użyciem AI pochodzą od chińskich modeli. To jego teza, nie zweryfikowany fakt.
Zgoda dwóch największych potęg militarnych, że człowiek ma mieć ostatnie słowo przy dużych operacjach wojskowych, to dobra wiadomość. Mam jednak wobec niej trzy wątpliwości. Pierwsza: nikt nie zdefiniował, czym jest „duża operacja wojskowa”. Jeśli dron samodzielnie wybiera cel, to jest to duża operacja czy już nie? Druga: wiemy o tym ustaleniu z jednego wywiadu telewizyjnego, a chiński komunikat w ogóle nie wspomina o wojsku. Trzecia: Bessent w tej samej rozmowie mówi o wyścigu, który USA „muszą wygrać”, i o groźnych chińskich modelach. Trudno pogodzić wspólne hamulce z narracją, w której hamowanie oznacza przegraną. Mimo to wolę taką deklarację niż żadną. Pytanie, czy w grudniu w Miami ktoś wreszcie przeleje ją na papier.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Od Limy do Shenzhen: kolejne kroki w rozmowach USA i Chin o AI
Wypowiedź Bessenta to kolejny etap rozmów, które trwają od dwóch lat:
- 16 listopada 2024 r., Lima: ówczesny prezydent Joe Biden i Xi Jinping uzgodnili, że decyzję o użyciu broni jądrowej musi kontrolować człowiek, a nie sztuczna inteligencja.
- Maj 2026 r., Pekin: Trump po spotkaniu z Xi mówił dziennikarzom, że rozmawiali o możliwej współpracy przy ustalaniu „barier” dla AI. Nie podpisano żadnego porozumienia w sprawie AI.
- Wrzesień 2026 r., Waszyngton: według Białego Domu oba kraje powołały U.S.-China Super Intelligence Dialogue, czyli dialog do wymiany poglądów na temat zagrożeń i korzyści związanych z SI. Uzgodniono też dwustronny kanał komunikacji na wypadek incydentów związanych z AI.
- 19 listopada 2026 r., Shenzhen: ustalenie w sprawie udziału człowieka w decyzjach wojskowych, ogłoszone przez Bessenta dzień później.
Porozumienie z Limy dotyczyło wyłącznie broni jądrowej. Nowe ustalenie, jeśli Bessent opisał je dokładnie, jest szersze, bo obejmuje wszystkie „duże operacje wojskowe”. Jest też mniej precyzyjne: w 2024 r. Biały Dom wydał oświadczenie, w którym obaj przywódcy potwierdzili potrzebę utrzymania ludzkiej kontroli nad decyzją o użyciu broni jądrowej. Tym razem takiego dokumentu nie ma.
Kolejna okazja do konkretów pojawi się szybko. Przywódcy mają się spotkać na szczycie G20 w należącym do Trumpa ośrodku Doral w Miami w grudniu.
AI Act nie obejmuje wojska, a polska armia buduje własne systemy
Dla Polski ta sprawa ma znaczenie praktyczne, bo unijne prawo nie reguluje wojskowego użycia AI. AI Act w art. 2 ust. 3 wyłącza ze swojego zakresu systemy AI używane wyłącznie do celów wojskowych, obronnych i bezpieczeństwa narodowego. Zasady dotyczące decyzji podejmowanych przez maszyny na polu walki zależą więc od decyzji poszczególnych państw i ustaleń międzynarodowych, takich jak to ogłoszone przez Bessenta.
Wojsko Polskie wdraża AI od kilku lat. MON przyjęło strategię rozwoju sztucznej inteligencji do 2039 r., a szef resortu Władysław Kosiniak-Kamysz ogłosił utworzenie Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji. Według Spider’s Web centrum działa od 2025 r. w strukturach Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni i odpowiada za rozwój AIRON, czyli ekosystemu usług AI dla MON i Sił Zbrojnych RP. Jeden z modułów, AIRON TACTIC, działa lokalnie na urządzeniach z procesorami graficznymi, np. w pojazdach i stanowiskach dowodzenia, i rozpoznaje obiekty, analizuje obraz wideo oraz zamienia mowę na tekst, także bez dostępu do sieci.
Z publicznie dostępnych materiałów nie wynika, jakie formalne zasady udziału człowieka w decyzjach obowiązują w polskich systemach. Opisy AIRON przedstawiają go jako wsparcie dla dowódców i analityków, a moduł VISION ma zgłaszać zdarzenia wymagające reakcji operatora.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym artykułu Bloomberg z dnia 20.11.2026 relacjonującego wywiad Scotta Bessenta dla CNBC, oficjalnego komunikatu Ministerstwa Spraw Zagranicznych ChRL z dnia 19.11.2026 oraz NPR. Do weryfikacji wykorzystano także materiały South China Morning Post, The Epoch Times, Al Jazeera i Associated Press. Polski kontekst: Spider’s Web.
Cytaty Scotta Bessenta, sekretarza skarbu USA, zostały zweryfikowane z anglojęzycznymi materiałami źródłowymi relacjonującymi wywiad dla CNBC.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o porozumieniu USA i Chin w sprawie wojskowego użycia AI.
