Alex Gerko nie wygląda jak typowy finansista. Rosyjski matematyk z doktoratem, który zamiast kariery akademickiej wybrał Londyn i algorytmy, zbudował jedną z najbardziej dochodowych firm tradingowych na świecie. Sekret? Sztuczna inteligencja, zanim ktokolwiek zaczął o niej mówić.
Kluczowe fakty:
- Alex Gerko zbudował XTX Markets, wykorzystując AI do tradingu algorytmicznego od 2015 roku, co pozwoliło firmie przetwarzać dziennie transakcje o wartości 250 miliardów dolarów z miliardowymi zyskami.
- XTX Markets posiada jeden z największych prywatnych klastrów GPU na świecie, obejmujący ponad 25 tysięcy układów graficznych oraz inwestuje ponad miliard euro w budowę pięciu centrów danych w Finlandii.
- Gerko przeznacza znaczne środki na projekty naukowe, w tym 10 milionów dolarów na nagrodę AIMO dla AI w matematyce oraz finansowanie teleskopu MOTHRA do mapowania kosmicznej sieci galaktyk.
Kim jest człowiek za XTX Markets?
Gerko urodził się w Moskwie, doktorat zdobył na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym, a później uczył się w New Economic School. Karierę zaczął w 2004 roku jako trader w Deutsche Banku, potem przeszedł do funduszu hedgingowego GSA Capital, gdzie zarządzał działem market-making. W 2015 roku postanowił działać na własny rachunek.
Zamiast zostać w akademii, przeniósł się do Londynu, gdzie z pomocą islandzkiego superkomputera i 25 tysięcy układów AI zbudował XTX Markets, firmę tradingową należącą do nowej elity, która dosłownie przepisała reguły rynków finansowych.
Nazwa firmy nie jest przypadkowa. XTX pochodzi od wzoru matematycznego używanego w regresji liniowej.
Prawie co drugi pracownik w Polsce używa AI za plecami swojego szefa. 71% polskich pracowników oszczędza dzięki AI od pół godziny do ponad dwóch godzin dziennie …
Jak to działa? Miliard transakcji dziennie, marże mniejsze niż mrugnięcie oka
XTX zarabia, zbierając mikroskopijne marże na milionach transakcji dziennie, w walutach, obligacjach, akcjach, surowcach i kryptowalutach. Firma przetwarza dziennie transakcje o łącznej wartości 250 miliardów dolarów.
Modele machine learningu i deep learningu XTX przetwarzają każdego dnia ponad bilion punktów danych, w tym dane z arkusza zleceń, dane tickowe i sygnały sentymentu rynkowego.
Badania firmy realizowane są przez superkomputer w Islandii, gdzie zimny klimat obniża koszty chłodzenia, a energia geotermalna jest tania. To świadome, strategiczne posunięcie, nie zbieg okoliczności.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl: Historia Gerko jest ciekawa z kilku powodów. Po pierwsze, pokazuje, że AI w finansach to nie jest temat ostatnich dwóch lat i boomu na ChatGPT. XTX budowało swoje modele deep learningu przez lata, długo zanim stało się to modne. To uczciwa przewaga konkurencyjna, wypracowana cierpliwością i kapitałem. Z drugiej strony warto zapytać, co oznacza dominacja takich firm dla przeciętnego uczestnika rynku. Kiedy jedna firma przetwarza 250 miliardów dolarów transakcji dziennie, używając algorytmów niedostępnych dla nikogo innego, rodzi się pytanie o równość dostępu do rynku. Czy to jeszcze rynek, czy już gra, w której algorytm zawsze wie więcej niż ty?
25 tysięcy układów Nvidia i własna infrastruktura
XTX zbudował jeden z największych prywatnych klastrów GPU w tradingu algorytmicznym, obejmujący ponad 25 tysięcy układów GPU, w tym 10 tysięcy Nvidia A100 i 10 tysięcy V100, sparowanych z 650 petabajtami szybkiej pamięci masowej.
To robi wrażenie. Dla porównania: wiele znanych funduszy, w tym Citadel i Two Sigma, stosuje podejście hybrydowe i wynajmuje moc obliczeniową w chmurze. XTX idzie własną drogą.
Joshua Leahy, CTO XTX Markets, powiedział: „We believe the best way to future-proof our business is to invest in our own infrastructure, which we can continue to leverage over time. Having our own data centers enable us to deploy increased computing power on our terms, cost-effectively, and in a way that keeps pace with our growing business.” / „Wierzymy, że najlepszym sposobem na zabezpieczenie przyszłości naszego biznesu jest inwestowanie we własną infrastrukturę, którą możemy stale rozbudowywać. Posiadanie własnych centrów danych pozwala nam wdrażać zwiększoną moc obliczeniową na naszych warunkach, w sposób opłacalny i dostosowany do tempa wzrostu firmy.”
Finlandia zamiast chmury: miliard euro na własne centra danych
XTX nie zamierza zwalniać. Firma inwestuje ponad miliard euro w budowę pięciu centrów danych w Finlandii.
Kompleks powstaje w okolicach Kajaani w środkowej Finlandii, na terenie o powierzchni 478 akrów. Pierwsze centrum danych, o powierzchni 15 000 metrów kwadratowych i mocy IT 22,5 MW w trzech halach serwerowych, ma być gotowe w 2026 roku. XTX planuje wybudować jeszcze cztery kolejne obiekty na tym samym terenie.
Firma myśli też o sąsiedztwie. XTX bada możliwości przekazywania ciepła odpadowego z centrum danych lokalnej społeczności Kajaani, bezpłatnie, co miałoby zmniejszyć środowiskowy ślad obiektu. Na papierze obiekt wygeneruje rocznie więcej ciepła odpadowego, niż zużywa całe miasto w ciągu roku.
Wyniki finansowe, które mówią same za siebie
Liczby nie kłamią:
- W 2025 roku XTX wypłacił rekordową dywidendę w wysokości 2,2 miliarda funtów (około 3 miliardy dolarów) do spółki holdingowej, czyli mniej więcej dwa razy więcej niż rok wcześniej.
- Przychody trzech głównych jednostek XTX w Wielkiej Brytanii wyniosły w 2025 roku około 5,3 miliarda dolarów.
- Majątek Gerko szacowany jest na 13,4 miliarda dolarów według Bloomberg Billionaires Index.
Miliarder, który finansuje matematykę i astronomię
Gerko to nie tylko trading. Robi z pieniędzmi rzeczy nieoczywiste.
W listopadzie 2023 roku XTX Markets uruchomił nagrodę AIMO (Artificial Intelligence Mathematical Olympiad Prize), fundusz o wartości 10 milionów dolarów, mający na celu stworzenie publicznie dostępnego modelu AI zdolnego do zdobycia złotego medalu na Międzynarodowej Olimpiadzie Matematycznej.
Gerko przekazał 5 milionów dolarów na Mathlib, otwartoźródłową, tworzoną przez społeczność bibliotekę online, która formalizuje fundamentalną wiedzę matematyczną w języku Lean. Finansowanie ma pomóc w rozszerzeniu zakresu matematyki sformalizowanej w Lean i dodaniu nowych funkcji, w tym definicji przydatnych w programowaniu.
W 2026 roku Gerko sfinansował budowę teleskopu MOTHRA w Chile, projektu astronomicznego, który przy użyciu tablicy 1140 obiektywów teleobiektywowych i AI będzie przez trzy lata mapował kosmiczną sieć, czyli sieć gazową łączącą galaktyki.
Człowiek buduje teleskop do mapowania wszechświata. I robi to prywatnie. To coś.
Algorytm jako przewaga, której nie da się skopiować
„What Alex Gerko has done is next-generation, next level. There’s no other example of a high-frequency trading firm that started like this, in London, focusing on foreign exchange, and grew so fast.” / „To, co zrobił Alex Gerko, to poziom wyżej, następna generacja. Nie ma drugiego przykładu firmy high-frequency trading, która zaczęła w ten sposób, w Londynie, skupiając się na walutach, i tak szybko urosła.” Tak powiedział Paul Rowady, założyciel Alphacution Research Conservatory.
Algorytmy XTX to ściśle strzeżona tajemnica. Gerko nie udziela wywiadów. Firma nie komentuje swoich wyników ponad to, co wynika z obowiązkowych sprawozdań. W świecie, gdzie wszyscy krzyczą o AI, XTX po prostu robi swoje. I zarabia miliardy.
