„Sztuczna inteligencja jest często omawiana tak, jakby była nieodpartą siłą poruszającą się przez społeczeństwo na własnych warunkach” – to zdanie Samanthy Oltman, redaktorki projektu, trafia w sedno. The Guardian ogłosił właśnie start rocznego cyklu reportaży pod nazwą „Reworked”, który ma zbadać, jak AI zmienia rynek pracy – nie z perspektywy prezesów technologicznych korporacji, ale zwykłych pracowników.
Projekt ruszył w połowie marca. Jest prowadzony przez oddział amerykański redakcji i stawia w centrum uwagi ludzi, których AI dotyka każdego dnia – przy taśmie produkcyjnej, w szpitalu, na planie filmowym, w magazynie Amazona czy w biurze.
Jeśli chcesz otrzymać raport przed oficjalną premierą oraz zobaczyć nazwę swojej firmy wśród uczestników badania – zostaw adres email na końcu ankiety.
Nie kolejna debata o tym, czy AI jest dobra czy zła
The Guardian celowo odcina się od binarnego sporu, który dominuje w mediach: albo AI zniszczy miliony miejsc pracy, albo nie ma się czym martwić. Redakcja deklaruje, że chce dokumentować realia – to, jak algorytmy zarządzają już teraz grafikami pracowników, decydują o premiach, wpływają na awanse i dyscyplinę. W fabrykach, gabinetach lekarskich i hollywoodzkiej scenarzystówce.
To już nie jest abstrakcja. AI decyduje, kiedy dostajesz przerwę, kto dostaje podwyżkę i czyje CV zostanie odfiltrowane przez system rekrutacyjny, zanim trafi do jakiegokolwiek człowieka.
Reworked brzmi jak projekt, którego w mediach głównego nurtu bardzo brakowało. Pytanie „kto korzysta, a kto ponosi ryzyko” jest dokładnie tym, które powinniśmy zadawać – i to nie raz, ale systematycznie. Martwi mnie jednak, że nawet najlepsze dziennikarstwo rzadko przekłada się na konkretne decyzje regulacyjne. Kto będzie słuchał tych historii? Korporacje, które mogą zminimalizować szkody, czy politycy zdolni cokolwiek zmienić? I czy pracownicy – bohaterowie tych reportaży – będą mieli realny wpływ na to, co potem z tą wiedzą się dzieje?
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Kto za tym stoi i skąd pieniądze
Na czele projektu stanęła Samantha Oltman – dziennikarka z dużym doświadczeniem, była redaktor naczelna Recode, dyrektor redakcyjna Vox i współprowadząca śledczy podcast Sabotage. To nie jest przypadkowy wybór. Oltman rozumie zarówno technologię, jak i mechanizmy władzy w branży.
Projekt jest możliwy dzięki wsparciu finansowemu od theguardian.org – niezależnej organizacji non-profit działającej jako 501(c)3 – oraz Omidyar Network. Redakcja zastrzega, że wsparcie filantropijne nie wpływa na niezależność redakcyjną.
Michele L Jawando, prezes Omidyar Network, skomentowała to wprost: „The AI revolution is fundamentally about power – who gets to decide how these tools reshape work, and whose interests they serve.”
Co konkretnie zbada seria „Reworked”
Redakcja zapowiedziała kilka kluczowych wątków:
- Jak „era nieustającej pracy” napędzana przez technologie staje się ostrzeżeniem dla reszty świata
- Jak niepewność wobec AI zmienia decyzje kariery zawodowej – zwłaszcza wśród młodszych pokoleń
- Kto podejmuje decyzje o wdrożeniu konkretnych systemów i kto za to odpowiada
- Jak pracownicy mogą odzyskać lub utrzymać sprawczość w środowisku coraz bardziej zarządzanym przez algorytmy
Dlaczego to ważne teraz
Rok 2026 to moment, w którym pytanie o AI i pracę przestało być futurologiczne. Według badania NVIDIA przeprowadzonego na ponad 3200 firmach, 86% przedsiębiorstw planuje w tym roku zwiększyć budżety na AI. Inwestorzy z Battery Ventures wprost mówią, że 2026 to rok, gdy AI przestaje tylko zwiększać produktywność, a zaczyna „dostarczać wartość z przemieszczania ludzkiej pracy” – cytuję dosłownie, bo to sformułowanie mówi więcej niż niejeden raport. Dziennikarstwo skupione na ludziach – nie na slajdach ze statystykami – jest tu nie do zastąpienia.
