Departament Handlu USA zniósł kontrolę eksportową, która od trzech tygodni blokowała dostęp do najmocniejszych modeli Anthropic. Firma zapowiedziała, że przywracanie Claude Fable 5 i Mythos 5 zaczyna się już 1 lipca.
Kluczowe fakty:
- Departament Handlu USA zniósł kontrolę eksportową nałożoną na modele Anthropic – Fable 5 i Mythos 5, a firma zapowiedziała przywracanie do nich dostępu od 1 lipca 2026 roku.
- Blokada trwała trzy tygodnie – modele zostały wstrzymane 12 czerwca 2026 roku, trzy dni po ich premierze, na podstawie przepisów eksportowych powołujących się na bezpieczeństwo narodowe.
- Ponieważ Anthropic nie mógł technicznie odfiltrować użytkowników według obywatelstwa w czasie rzeczywistym, wyłączył oba modele całkowicie dla wszystkich klientów na każdej platformie.
Znajdź dostawcę, partnera lub narzędzie dla swojego biznesu, a jeśli prowadzisz firmę, która w swoim DNA ma AI, skorzystaj z możliwości bezpłatnego dodania swojej firmy.
Koniec trzytygodniowej przerwy
Anthropic poinformował we wtorek wieczorem, że Departament Handlu zniósł kontrolę eksportową nałożoną na Fable 5 i Mythos 5. Firma napisała na X, że „zacznie przywracać dostęp od jutra” / „we’ll begin restoring access tomorrow” i podziękowała klientom za cierpliwość. Link do wpisu:
Claude Fable 5 will be available again globally tomorrow.
After a series of productive conversations with the US government, we're redeploying the model with a new set of classifiers to target and block more cybersecurity tasks. In the near term, some routine tasks like coding…
— Anthropic (@AnthropicAI) July 1, 2026
Sprawdziłem historię tej blokady i wygląda ona na jeden z najbardziej agresywnych przypadków użycia przepisów eksportowych wobec komercyjnie działającego modelu AI w historii branży. Modele zniknęły z rynku globalnie, mimo że przepisy formalnie dotyczyły tylko dostępu osób niebędących obywatelami USA.
Skąd się wziął zakaz
Anthropic wypuścił Fable 5 i Mythos 5 dziewiątego czerwca. Oba modele powstały na tej samej architekturze klasy Mythos, czyli poziomie możliwości ulokowanym wyżej niż linia Opus. Fable 5 trafił do ogólnej dostępności z zabezpieczeniami ograniczającymi ryzykowne zastosowania, głównie w cyberbezpieczeństwie, biologii i chemii. Mythos 5, wersja bez tych ograniczeń, została zarezerwowana dla zweryfikowanych partnerów w programie Project Glasswing.
Trzy dni później, dwunastego czerwca, Departament Handlu nakazał wstrzymanie dostępu do obu modeli dla wszystkich osób niebędących obywatelami USA, w tym pracowników samej firmy pracujących poza granicami kraju. Ponieważ Anthropic nie miał technicznej możliwości odfiltrowania użytkowników według obywatelstwa w czasie rzeczywistym, wyłączył modele całkowicie, dla każdego klienta na każdej platformie.
Oto skrócona chronologia wydarzeń:
- 9 czerwca 2026: publiczny debiut Fable 5 i Mythos 5
- 12 czerwca 2026: rząd USA nakazuje wstrzymanie dostępu, powołując się na bezpieczeństwo narodowe
- 12 czerwca 2026 (wieczorem): Anthropic wyłącza oba modele dla wszystkich użytkowników
- 30 czerwca 2026: Departament Handlu formalnie wycofuje kontrolę eksportową
- 1 lipca 2026: rusza przywracanie dostępu
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Spór o powagę luki bezpieczeństwa
Powodem interwencji miał być jailbreak, czyli metoda obchodzenia zabezpieczeń Fable 5, która według rządu mogła odblokować pełne, nieokiełznane możliwości Mythosa w obszarze cyberbezpieczeństwa. David Sacks, do niedawna doradca Białego Domu do spraw AI, napisał na X, że zaufany partner firmy i administracji znalazł taki jailbreak, a Dario Amodei odmówił naprawy błędu lub wycofania modelu. Sacks ocenił, że „taka minimalizująca narracja nie licuje z marką Anthropic jako firmy stawiającej bezpieczeństwo na pierwszym miejscu” / „that kind of minimizing language [is not] consistent with Anthropic’s brand as the AI safety company”.
Anthropic przedstawił zupełnie inny obraz sytuacji. Firma napisała w oficjalnym oświadczeniu, że rząd nie podał żadnych konkretnych szczegółów technicznych, a zademonstrowana metoda ujawniła jedynie kilka wcześniej znanych, drobnych podatności, wykrywalnych też w innych publicznie dostępnych modelach, w tym GPT-5.5 od OpenAI. Według doniesień Fortune i Semafor sygnał o problemie przekazał rządowi Amazon, który jest jednocześnie inwestorem i dostawcą infrastruktury chmurowej dla Anthropic. Amazon nie potwierdził szczegółów, ograniczając się do stwierdzenia, że rządy regularnie proszą firmę o opinię w sprawach bezpieczeństwa.
Ta sprawa pokazuje coś więcej niż spór o jedną podatność. Rząd USA po raz pierwszy użył realnie działającej władzy eksportowej, żeby wyłączyć komercyjny model AI używany przez setki milionów ludzi, i zrobił to praktycznie z dnia na dzień. Niezależnie od tego, czy jailbreak był poważny czy drobny, dla każdej firmy budującej produkty na modelach jednego dostawcy to sygnał ostrzegawczy. Dostęp do najmocniejszej technologii może zniknąć z przyczyn, na które nikt poza Washingtonem nie ma wpływu. Warto śledzić, czy administracja sformalizuje taki proces w przejrzystych ramach prawnych, bo dotychczas decyzja zapadła bez jasnych kryteriów i bez publicznego dowodu na skalę zagrożenia. Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Co to oznacza dla rynku AI
Fable 5 i Mythos 5 kosztują po 10 dolarów za milion tokenów wejściowych i 50 dolarów za milion tokenów wyjściowych, co jest wyraźnie wyższą stawką niż flagowy Opus 4.8, wyceniony na 5 i 25 dolarów. Anthropic określił Fable 5 jako najbardziej zdolny model, jaki kiedykolwiek udostępnił publicznie, ze szczególnie dużą przewagą w długich, złożonych zadaniach agentowych.
Blokada trafiła firmę w newralgicznym momencie. Anthropic złożył poufny prospekt emisyjny w związku z planowanym IPO, ujawniając roczny bieżący przychód na poziomie 47 miliardów dolarów i wycenę sięgającą 965 miliardów dolarów. Nagłe wyłączenie najnowszego produktu, choćby czasowe, uderzyło w wizerunek firmy jako stabilnego partnera dla przedsiębiorstw i instytucji publicznych korzystających z modeli klasy Mythos przez Project Glasswing, między innymi przy wyszukiwaniu podatności w krytycznej infrastrukturze informatycznej.
Co to oznacza dla polskich firm
Blokada dotyczyła formalnie tylko obywateli USA versus resztę świata, ale w praktyce odcięła od modeli każdego użytkownika poza Stanami Zjednoczonymi, także w Polsce i całej Unii Europejskiej. Brytyjscy parlamentarzyści, między innymi Al Carns i Tom Tugendhat, mówili otwarcie o utracie technologicznej suwerenności i o tym, że brytyjskie szpitale i firmy korzystające z Fable 5 zostały odcięte bez ostrzeżenia.
Dla polskich firm budujących produkty na Claude przez API, AWS Bedrock czy Google Cloud epizod jest praktyczną lekcją. Jedna decyzja administracyjna w Waszyngtonie może wyłączyć dostęp do modelu z dnia na dzień, niezależnie od umowy handlowej czy poziomu wykorzystania. To argument, który będzie się przewijał w dyskusji o europejskiej suwerenności cyfrowej, zwłaszcza w kontekście sierpniowego terminu pełnego wejścia w życie przepisów EU AI Act i budowania krajowych zdolności, takich jak PLLuM czy Bielik, jako alternatywy dla zależności od jednego zagranicznego dostawcy.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Co dalej
Anthropic zapowiedział przywracanie dostępu od 1 lipca, bez podania precyzyjnego harmonogramu dla poszczególnych platform. Sekretarz handlu Howard Lutnick napisał na X, że „przez ostatnie dwa tygodnie ściśle współpracowaliśmy z Anthropic, analizując i zatwierdzając Fable 5″ / „we have worked closely with Anthropic to analyze and approve Fable 5”. Decyzja kończy formalnie spór, ale nie rozwiązuje pytania, które zadał sobie cały sektor: kto i na jakich zasadach będzie mógł w przyszłości wyłączyć komercyjny model AI z powodów bezpieczeństwa narodowego.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz materiału Al Jazeera z dnia 01.07.2026, a także Anthropic, Fortune, Semafor, Forbes, Fox Business i Tom’s Hardware. Cytaty Anthropic, Howarda Lutnicka i Davida Sacksa zostały zweryfikowane z oryginalnymi anglojęzycznymi wpisami źródłowymi. Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl. Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o przywracaniu dostępu do Fable 5 i Mythos 5.
