Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC (EuroHPC JU) podpisało 31 sierpnia 2026 roku umowę z firmą Bull na dostawę superkomputera LUMI-AI o wartości 387,8 mln euro, który stanie w centrum danych CSC w fińskim Kajaani. Maszyna oparta na akceleratorach AMD Instinct MI430X i 256-rdzeniowych procesorach AMD EPYC szóstej generacji ma zapewnić dziesięciokrotnie większą moc dla zadań AI niż dzisiejszy LUMI, a Polska jest jednym z sześciu krajów konsorcjum, które finansuje połowę inwestycji.
- EuroHPC JU podpisało 31 sierpnia 2026 roku umowę z firmą Bull na dostawę superkomputera LUMI-AI za 387,8 mln euro – połowę finansuje EuroHPC JU ze środków programu Cyfrowa Europa, drugą połowę konsorcjum sześciu krajów: Finlandii, Czech, Danii, Estonii, Norwegii i Polski.
- LUMI-AI oparty na akceleratorach AMD Instinct MI430X ma zapewnić dziesięciokrotnie większą moc dla zadań AI niż obecny LUMI, przy zaledwie dwukrotnym wzroście wydajności w klasycznych obliczeniach HPC – system stanie w centrum danych CSC w fińskim Kajaani i ma zostać uruchomiony w drugiej połowie 2027 roku.
- Kontrakt na LUMI-AI zapada w trakcie przetargu EuroHPC JU na gigafabryki AI, ogłoszonego pod koniec lipca 2026 roku, w którym Polska – po uchwale Rady Ministrów z lipca – ubiega się o lokalizację jednej z nich jako regionalnego centrum obliczeniowego dla Europy Środkowo-Wschodniej; rozstrzygnięcie ma nastąpić na przełomie 2026 i 2027 roku.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Umowa z Bullem obejmuje zakup, dostawę, instalację i utrzymanie systemu
Kwota 387,8 mln euro pokrywa cały cykl: nabycie sprzętu, dostawę, instalację oraz serwis. Połowę wykłada EuroHPC JU ze środków programu Cyfrowa Europa (Digital Europe Programme), drugą połowę konsorcjum LUMI AI Factory, w którego skład wchodzą Finlandia, Czechy, Dania, Estonia, Norwegia i Polska. Właścicielem systemu pozostaje EuroHPC JU, natomiast gospodarzem jest konsorcjum.
Najważniejsze parametry kontraktu wyglądają tak:
- wartość: 387,8 mln euro, finansowanie po 50 proc. z EuroHPC JU i konsorcjum
- lokalizacja: nowe centrum danych CSC w parku biznesowym Renforsin Ranta w Kajaani
- dostawca: Bull, wybrany w przetargu ogłoszonym w maju 2025 roku
- termin wdrożenia: druga połowa 2027 roku
- partnerzy technologiczni: AMD (procesory i akceleratory), IBM (pamięć masowa oparta na Storage Scale), Nokia (sieć w centrum danych)
Finlandia została wskazana jako lokalizacja fabryki AI w grudniu 2024 roku. Od kwietnia 2025 roku LUMI AI Factory udostępnia europejskim małym i średnim firmom oraz startupom zasoby obliczeniowe na obecnym LUMI, koncentrując się na produkcji przemysłowej, ochronie zdrowia i naukach o życiu oraz technologiach komunikacyjnych i sieciach.
Dziesięciokrotny skok dotyczy AI, w klasycznych obliczeniach przyrost jest dwukrotny
Rozbieżność między dziesięciokrotnym wzrostem mocy dla AI a niespełna dwukrotnym w tradycyjnym HPC wynika z architektury nowych układów graficznych. CSC tłumaczy to wprost: nowe generacje GPU są znacznie wydajniejsze w zadaniach sztucznej inteligencji, podczas gdy klasyczna wydajność opisuje zdolność do bardzo precyzyjnych obliczeń zmiennoprzecinkowych, wykorzystywanych w symulacjach naukowych. Postęp w architekturach procesorów podnosi więc moc AI wielokrotnie szybciej niż moc obliczeń tradycyjnych.
LUMI-AI powstanie na najnowszej architekturze Bulla, BullSequana XH3500, chłodzonej cieczą i zaprojektowanej pod zadania AI. System wykorzysta autorski interconnect BXI. Wyróżnikiem ma być architektura wielodostępowa (multi-tenant), pozwalająca obsługiwać równolegle różne społeczności użytkowników, oraz szeroki dostęp przez API.
Dla porównania, obecny LUMI to maszyna HPE Cray EX z akceleratorami AMD Instinct MI250X, uruchomiona w 2022 roku. Na czerwcowej liście TOP500 z 2026 roku zajmuje 11. miejsce. Na zestawieniu z listopada 2025 roku osiągnął 379,7 petaflopsa w teście High Performance Linpack i zajmował wtedy 9. pozycję. Ponad połowa jego zasobów obliczeniowych była wykorzystywana na badania i innowacje związane ze sztuczną inteligencją.
Thomas Zacharia, senior vice president odpowiedzialny w AMD za sektor publiczny i partnerstwa strategiczne, ocenił, że system „wzmocni suwerenne europejskie zdolności w obszarze AI i przyspieszy odkrycia naukowe” / „it will strengthen Europe’s sovereign AI capacity, accelerate scientific discovery”.
Obok superkomputera w tym samym centrum danych stanie komputer kwantowy LUMI-IQ, dostarczany przez IQM Quantum Computers i ściśle zintegrowany z LUMI-AI. Pekka Manninen, dyrektor LUMI AI Factory, spodziewa się, że połączenie symulacji, uczenia maszynowego i algorytmów kwantowych pozwoli tworzyć nowe rodzaje obciążeń obliczeniowych, „otwierając nowe kierunki badań w nauce i przemyśle” / „opening new research avenues across science and industry”.
Patrzę na ten kontrakt przede wszystkim jako na test europejskiego modelu współwłasności. Polska nie buduje LUMI-AI, nie zarządza nim i nie odpowiada za jego utrzymanie, a mimo to ma do niego dostęp, bo dołożyła się do rachunku razem z pięcioma innymi krajami. To rozwiązanie tanie i sensowne, ale ma swoją cenę: zdolność do prowadzenia największych projektów AI budujemy wtedy w Kajaani, nie w Krakowie czy Poznaniu. Dlatego uważam, że udział w LUMI AI Factory ma sens wyłącznie jako etap, a nie jako docelowa strategia. Warto zadać sobie pytanie, ilu polskich zespołów naukowych i firm realnie sięgnie po te zasoby po 2027 roku i czy wyciągniemy z tego wnioski przy własnych inwestycjach. Bo doświadczenie operacyjne zdobyte na cudzej maszynie jest warte tyle, ile umiemy z niego przenieść do siebie.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Opisz krótko, czego potrzebujesz. Jesteśmy największym HUB-em AI w Polsce — w naszej bazie znajdziesz blisko 500 zweryfikowanych firm specjalizujących się w AI. W Twoim imieniu poprosimy 3-5 dopasowanych wykonawców o kontakt w ciągu 48 godzin.
Ciepło odpadowe z LUMI-AI trafi do miejskiej sieci ciepłowniczej Kajaani
LUMI-AI ma być zasilany w całości energią ze źródeł odnawialnych, a jego chłodzenie cieczą pozwoli przechwytywać nadmiarowe ciepło i kierować je do sieci ciepłowniczej Kajaani. CSC zapowiada, że znacząco zwiększy to udział ciepła odpadowego z jej centrów danych w miejskim cieple. Sam budynek centrum danych powstaje według założeń środowiskowych przyjętych dla całego projektu.
Podobny kierunek widać u innego członka konsorcjum. Norweski superkomputer Olivia, uruchomiony w 2025 roku przez Sigma2, stoi w centrum danych ulokowanym w dawnej kopalni oliwinu Lefdal. System łączy 304 układy Nvidia GH200 z 64 512 rdzeniami AMD EPYC Turin i osiąga 13,2 petaflopsa wydajności w teście Linpack. Sigma2 planuje wykorzystać ciepło odpadowe z chłodzonych cieczą modułów do podgrzewania wody dla lokalnych hodowli łososia. Perspektywa odzysku ciepła była jednym z argumentów przy wyborze tej lokalizacji.
To praktyczna wskazówka dla każdego, kto planuje dużą inwestycję obliczeniową w Polsce. O wartości takiego obiektu decyduje nie tylko liczba akceleratorów, ale też to, czy da się go wpiąć w lokalną sieć energetyczną i ciepłowniczą oraz w otoczenie przemysłowe i naukowe.
Polscy naukowcy i firmy sięgną po LUMI-AI przez infrastrukturę PLGrid
Polską część konsorcjum koordynuje Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH, które od lat prowadzi udział Polski w konsorcjum LUMI. Dostęp do zasobów LUMI-AI dla polskich naukowców, startupów i małych oraz średnich firm ma być realizowany przez infrastrukturę PLGrid, koordynowaną przez Cyfronet. Fabryka AI działa w modelu rozproszonym: główna siedziba mieści się w CSC w Kajaani, a w krajach partnerskich powstają ośrodki satelitarne.
Cyfronet uruchomił już w ramach projektu usługę LokAI, wirtualnego asystenta AI zintegrowanego ze środowiskiem PL-Grid i przeznaczonego dla naukowców oraz studentów. To polski wkład w europejską infrastrukturę LUMI AI Factory.
Równolegle w Polsce budowane są dwie własne fabryki AI. Cyfronet AGH w Krakowie prowadzi projekt Gaia AI Factory, nastawiony na ochronę zdrowia, technologie kosmiczne i duże modele językowe, wdrażany w ramach infrastruktury PLGrid. Druga to PIAST AI Factory w Poznaniu. Oba ośrodki mają współpracować z LUMI AI Factory, tworząc powiązany ekosystem w Europie Środkowej.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Szósty kontrakt EuroHPC na fabrykę AI zapada w trakcie przetargu na gigafabryki
Anders Jensen, dyrektor wykonawczy EuroHPC JU, zwrócił uwagę, że LUMI-AI to szósta umowa na superkomputer nowej generacji zoptymalizowany pod AI, a razem systemy te mają tworzyć europejski ekosystem infrastruktury AI, „umożliwiając MŚP i startupom dostęp do światowej klasy zasobów superkomputerowych” / „enabling SMEs and startups to access world-class supercomputing resources”.
EuroHPC JU nadzoruje obecnie wdrażanie 19 fabryk AI, uzupełnionych o 13 tak zwanych anten fabryk AI wybranych w październiku 2025 roku. Dotąd zamówiło 12 superkomputerów, w tym pierwsze europejskie systemy eksaskalowe JUPITER i Alice Recoque.
Kontrakt na LUMI-AI zapada w momencie, gdy trwa znacznie większe rozdanie. Pod koniec lipca 2026 roku EuroHPC JU ogłosiło przetarg na gigafabryki AI, czyli ośrodki obliczeniowe przeznaczone do trenowania i wdrażania bardzo dużych modeli. Konsorcja mogą składać oferty do 12 listopada 2026 roku. Uchwała Rady Ministrów z lipca otworzyła Polsce drogę do ubiegania się o lokalizację jednej z nich, a według Ministerstwa Cyfryzacji gigafabryka w Polsce miałaby pełnić funkcję regionalnego centrum mocy obliczeniowej dla Europy Środkowo-Wschodniej. Z doniesień polskich mediów wynika, że Polska celuje w kategorię gigafabryk średniej skali. Rozstrzygnięcie ma nastąpić na przełomie 2026 i 2027 roku.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz materiału prasowego AMD z dnia 31.08.2026, przesłanego do redakcji, a także komunikatu EuroHPC Joint Undertaking i informacji CSC oraz konsorcjum LUMI z tego samego dnia. Kontekst polski opracowano na podstawie materiałów ACK Cyfronet AGH oraz komunikatów Ministerstwa Cyfryzacji. Dane o pozycji LUMI w rankingu TOP500 pochodzą z 67. edycji listy z czerwca 2026 roku oraz z zestawienia z listopada 2025 roku. Informacje o norweskim systemie Olivia zweryfikowano w materiałach Sigma2, HPE i Datacenter Dynamics.
Cytaty Thomasa Zacharii (AMD), Pekki Manninena (LUMI AI Factory) i Andersa Jensena (EuroHPC JU) zostały zweryfikowane z oryginalnymi anglojęzycznymi materiałami źródłowymi.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o budowie LUMI-AI i o przetargu na europejskie gigafabryki AI.
