Cambridge Dictionary ogłosił, że słowem roku 2026 zostało angielskie „human”, czyli „ludzki” lub „człowiek”. Wydawca słownika, Cambridge University Press & Assessment, tłumaczy wybór tegoroczną globalną debatą o tym, co znaczy być człowiekiem w czasach, gdy AI zaciera granicę między ludźmi i maszynami.
- Cambridge Dictionary wybrał „human" na słowo roku 2026, wskazując na globalną debatę o znaczeniu człowieczeństwa w czasach AI, która zaciera granicę między ludźmi a maszynami.
- W eksperymencie Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego model GPT-4.5 od OpenAI, poproszony o przyjęcie ludzkiej persony, był uznawany przez rozmówców za człowieka w 73 proc. przypadków – częściej niż prawdziwi ludzie biorący udział w teście Turinga.
- „Human" to już trzeci wybór Cambridge Dictionary w ciągu czterech lat bezpośrednio związany z AI – wcześniej słowem roku zostało „hallucinate" (2023), opisujące zmyślanie informacji przez modele językowe, a definicję „parasocial" (2025) zaktualizowano o relacje ze sztuczną inteligencją.
Słowo „human” zmienia znaczenie przez treści generowane przez AI
Cambridge Dictionary definiuje „human” jako przymiotnik opisujący posiadanie cech, wad i uczuć właściwych ludziom, w odróżnieniu od bogów, zwierząt lub maszyn. Słowo wywodzi się z łacińskiego „humanus” i jest w angielszczyźnie od stuleci. Zmienia się jednak jego otoczenie.
Redakcja słownika zwraca uwagę na rosnącą popularność złożeń, które mają odróżnić pracę człowieka od wytworów algorytmów: „human-made” (stworzone przez człowieka), „human-written” (napisane przez człowieka) i „human-generated” (wygenerowane przez człowieka). Według opisu w Cambridge Dictionary przymiotnik oznacza dziś także coś, co zostało stworzone przez ludzi lub jest dla nich typowe, w odróżnieniu od AI.
Colin McIntosh, leksykograf Cambridge Dictionary, ujął to krótko:
„AI zmienia sposób, w jaki mówimy o byciu człowiekiem” / „AI is changing how we talk about being human”
McIntosh dodał, że obawy o to, co ludzie mogą stracić, gdy powierzają myślenie maszynom, skłoniły do przemyślenia, w jakim stopniu polegamy na AI. Dotyczy to wszystkich, od najlepszych matematyków po nauczycieli małych dzieci.
Hinton, papież Leon XIV i Matthew McConaughey wśród przykładów Cambridge
Uniwersytet Cambridge w komunikacie o wyborze słowa roku zebrał przykłady osób i instytucji, które w 2026 roku publicznie broniły tego, co ludzkie:
- Geoffrey Hinton, laureat Nagrody Nobla nazywany „ojcem chrzestnym AI”, ostrzegł: „Tworzymy obce istoty” / „We’re creating alien beings”.
- Papież Leon XIV w liście „Magnifica Humanitas” pisał o nowych formach dehumanizacji i obowiązku pozostania głęboko ludzkim.
- Bill Gates opowiadał się za pracami zastrzeżonymi dla ludzi, takimi jak opieka nad innymi.
- Authors Guild, amerykański związek pisarzy, wprowadził oznaczenie „Human Authored” dla książek napisanych przez ludzi.
- Matthew McConaughey jako pierwszy hollywoodzki aktor zastrzegł jako znaki towarowe nagrania swojego głosu, twarzy i charakterystycznego powiedzenia, żeby chronić się przed nieautoryzowanymi cyfrowymi kopiami. Później to samo zrobiła Taylor Swift z głosem i wizerunkiem.
- Artyści i pisarze, m.in. Scarlett Johansson, Cate Blanchett, Billie Eilish, Jodi Picoult i Jonathan Franzen, sprzeciwiali się tworzeniu ich maszynowych kopii i trenowaniu dużych modeli językowych na ludzkiej twórczości.
Andy Weir, autor powieści „Projekt Hail Mary”, zastanawiał się z kolei, czy nie należy do ostatniego pokolenia pisarzy w pełni ludzkich.
Wybór Cambridge mnie nie dziwi. Codziennie przeglądam dziesiątki newsów o AI i widzę, że etykieta „zrobione przez człowieka” zaczyna działać jak certyfikat jakości. Jeszcze kilka lat temu nikt nie musiał dopisywać na okładce książki, że napisał ją autor.
Mam jednak jedną wątpliwość. Oznaczenie „human-made” może szybko stać się kolejnym chwytem marketingowym. Kto sprawdzi, czy tekst z takim znaczkiem naprawdę powstał bez pomocy modelu językowego? Dziś nie ma na to wiarygodnej metody. Uważam, że prawdziwa wartość tego słowa leży gdzie indziej: w pytaniu, które zadajemy sobie przy każdym zadaniu oddawanym maszynie. Czy to jest coś, czego chcę się pozbyć, czy coś, czego nie chcę zapomnieć?
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Rachel Adams z Cambridge: AI będzie głęboką próbą dla ludzkości
Prof. Rachel Adams, ekspertka Uniwersytetu Cambridge zajmująca się zarządzaniem sztuczną inteligencją i prawami człowieka, uważa, że AI przywołuje pytania, które ludzie zadają sobie od tysiącleci.
„Sztuczna inteligencja będzie głęboką próbą dla ludzkości” / „AI is going to be a profound test for humanity”
Adams dodała, że istnieje realne ryzyko pogłębienia przez AI istniejących nierówności. Jednocześnie technologia ma potencjał, żeby je rozwiązywać.
Dr Tom McClelland, filozof nauki z Uniwersytetu Cambridge, stwierdził, że nasze rozumienie człowieczeństwa się zmienia, bo próbujemy odróżnić ludzki umysł od sztucznego. Młodym ludziom przekazał, że przyszłość AI nie jest z góry przesądzona.
Cambridge trzeci raz w ciągu czterech lat wybiera słowo związane z AI
„Human” to kolejny wybór Cambridge Dictionary, który wprost odnosi się do sztucznej inteligencji. W 2023 roku słowem roku zostało „hallucinate”, opisujące zmyślanie informacji przez modele językowe. W 2024 roku wygrało „manifest”. W 2025 roku słownik postawił na „parasocial”, czyli jednostronne relacje z celebrytami, postaciami fikcyjnymi i coraz częściej z chatbotami. Definicję tego słowa zaktualizowano wtedy o relacje ze sztuczną inteligencją.
Na tegorocznej krótkiej liście Cambridge znalazły się także:
- agent: system AI podejmujący decyzje i działający bez kontroli człowieka,
- analogue: doświadczenia i przedmioty niezwiązane z internetem ani technologią cyfrową,
- wholesome: coś, co poprawia życie fizycznie, moralnie lub emocjonalnie.
Inne słowniki postawiły w tym roku na język młodego pokolenia. Collins wybrał „mogging” (przyćmiewanie kogoś), a Dictionary.com „maxxing”.
Spór o granicę między człowiekiem i maszyną ma też wymiar badawczy. W eksperymencie Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego model GPT-4.5 od OpenAI, poproszony o przyjęcie ludzkiej persony, był uznawany przez rozmówców za człowieka w 73 proc. przypadków. To częściej niż prawdziwi ludzie biorący udział w teście Turinga.
Polska młodzież też ma swoje słowo o AI: „slop” w finale plebiscytu PWN
W Polsce pytanie o miejsce AI w języku również wraca w plebiscytach. Wśród 12 finalistów Młodzieżowego Słowa Roku 2026, organizowanego przez Wydawnictwo Naukowe PWN, jest „slop”. To określenie niskiej jakości treści, zwłaszcza generowanych przez sztuczną inteligencję. W 2025 roku Merriam-Webster wybrał „slop” na swoje słowo roku.
Głosowanie na stronie PWN potrwa do 30 listopada. Zwycięzcę poznamy 8 grudnia na gali w Warszawie. W finale są też m.in. „aura farming”, „kukiriniarz” i „unc”.
To nie pierwszy raz, gdy AI trafia do polskich plebiscytów. W konkursie Słowo Roku 2024, organizowanym przez Instytut Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego i Fundację Języka Polskiego, internauci wybrali „sztuczną inteligencję”. Kapituła postawiła wtedy na „koalicję”.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym komunikatu Uniwersytetu Cambridge z dnia 17.11.2026 oraz Euronews. Do weryfikacji wykorzystano także materiały Yahoo News, IndexBox i „Rzeczpospolitej”. Polski kontekst: Antyweb oraz Infor.pl.
Cytaty Colina McIntosha, Geoffreya Hintona i prof. Rachel Adams zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o słowach roku 2026 i wpływie sztucznej inteligencji na język.
