Premier Donald Tusk zapowiedział, że na początku 2027 roku w Warszawie odbędzie się Warszawski Szczyt Wysokiego Szczebla w sprawie AI. Zaprasza na niego autorów listu otwartego „Europe cannot sleep through the AI revolution”, który podpisało 59 naukowców i przedsiębiorców ze wszystkich 27 państw Unii Europejskiej. Rząd chce, żeby szczyt dał konkretne ramy współpracy dla dwóch projektów. Pierwszy to „EMBL dla AI”, czyli europejski ośrodek rozwijający suwerenne modele sztucznej inteligencji. Drugi to „Airbus dla AI”, ogólnoeuropejskie konsorcjum, które ma rozwijać AI dla przemysłu i świata fizycznego.
- Premier Donald Tusk zapowiedział zwołanie Warszawskiego Szczytu Wysokiego Szczebla w sprawie AI na początku 2027 roku, zapraszając sygnatariuszy listu otwartego „Europe cannot sleep through the AI revolution", który podpisało 59 naukowców i przedsiębiorców ze wszystkich 27 państw UE.
- Polski rząd proponuje dwa konkretne projekty: „EMBL dla AI" – europejski ośrodek rozwijający suwerenne modele sztucznej inteligencji – oraz „Airbus dla AI" – ogólnoeuropejskie konsorcjum zajmujące się AI dla przemysłu i świata fizycznego, takim jak sterowanie robotami, maszynami i pojazdami.
- Sygnatariusze listu wskazują, że UE przeznaczyła dziesiątki miliardów euro na gigafabryki AI, podczas gdy amerykańskie firmy inwestują w tym roku setki miliardów dolarów wyłącznie w infrastrukturę AI, a przepaść ta rośnie z każdym kwartałem.
Tusk zaprasza autorów listu do Warszawy już w styczniu
Premier ogłosił zaproszenie w czwartek 19 listopada 2026 roku na platformie X, dzień po publikacji listu. Wpis był krótki i jednoznaczny:
„Otrzymałem list od najważniejszych postaci świata sztucznej inteligencji – czołowych liderów rozwoju AI, naukowców i przedsiębiorców. Dlatego już w styczniu zapraszam ich do Warszawy. Rewolucja AI nie będzie czekać, aż Europa podejmie decyzje. Czas działać”.
Tego samego dnia Kancelaria Prezesa Rady Ministrów opublikowała komunikat o szczycie. Donald Tusk podkreśla w nim, że „Europa nie może sobie pozwolić na pozostanie w tyle w obliczu rewolucji sztucznej inteligencji”. Zapowiada też, że spotkanie nie ma się skończyć kolejnym dokumentem:
„Naszym celem nie jest przyjęcie kolejnego zestawu deklaracji, lecz skoordynowanie wspólnych europejskich działań na rzecz suwerenności technologicznej”.
W komunikacie premier przekonuje również, że jeśli Europa chce konkurować, musi odejść od czysto obronnego podejścia do regulacji. Kancelaria zapowiada, że Donald Tusk będzie namawiał przywódców pozostałych państw UE, żeby poparli inicjatywę i włączyli się w organizację szczytu. Dokładnej daty spotkania ani listy gości KPRM nie podała. Premier pisze o styczniu, komunikat mówi ogólnie o początku 2027 roku.
„EMBL dla AI” i „Airbus dla AI”: rząd nazywa dwa projekty po instytucjach, które już istnieją
Obie nazwy odwołują się do europejskich przedsięwzięć, które od lat finansuje wspólnie kilka państw.
- „EMBL dla AI” nawiązuje do Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL), międzyrządowej organizacji badawczej z siedzibą w Heidelbergu. Według KPRM ośrodek „EMBL dla AI” ma łączyć europejskie badania naukowe z dostępem do mocy obliczeniowej, kapitału i najlepszych specjalistów. Jego celem byłby rozwój suwerennych modeli AI, czyli takich, które powstają i są kontrolowane w Europie.
- „Airbus dla AI” nawiązuje do koncernu lotniczego, który powstał jako wspólne przedsięwzięcie firm z kilku państw europejskich. Rząd proponuje ogólnoeuropejskie konsorcjum zajmujące się tzw. Physical AI i Industrial AI. Chodzi o sztuczną inteligencję, która steruje maszynami, robotami i pojazdami oraz pracuje w fabrykach. KPRM uzasadnia to tym, że dopiero współpraca na poziomie całej Unii da skalę potrzebną do konkurowania w technologiach autonomicznych.
Sam list nie używa nazw „EMBL” ani „Airbus”. To polska propozycja, jak przełożyć postulaty sygnatariuszy na konkretne instytucje. Najbliżej jej do czwartego postulatu listu, który dotyczy flagowych instytutów badawczych.
59 sygnatariuszy chce, by AI dostała własną pulę w budżecie UE na lata 2028-2034
List „Europe cannot sleep through the AI revolution” opublikowano 18 listopada 2026 roku na stronie the54.eu. Adresatami są szefowie państw i rządów 27 krajów UE, przewodniczący Rady Europejskiej i przewodnicząca Komisji Europejskiej. Wśród sygnatariuszy są m.in. laureat Nagrody Turinga Yann LeCun (AMI Labs), noblista w dziedzinie ekonomii Philippe Aghion, założyciel OVHcloud Octave Klaba, Sepp Hochreiter z Uniwersytetu Johannesa Keplera w Linzu, Bernhard Schölkopf z Instytutu Maxa Plancka ds. Systemów Inteligentnych oraz szefowie ElevenLabs, Lovable i DeepL.
Autorzy listu stawiają pięć postulatów:
- Prostsze przepisy. Trwający przegląd unijnych regulacji cyfrowych ma się zakończyć wiążącymi uproszczeniami. Sygnatariusze chcą tzw. 28. reżimu prawnego, dzięki któremu firma rejestrowałaby się raz i działała według jednego zestawu reguł w całej UE. Postulują też jednolite zasady dla pracowniczych opcji na akcje.
- Wzrost europejskich firm technologicznych. Oszczędności funduszy emerytalnych i ubezpieczycieli miałyby trafiać do funduszy finansujących szybko rosnące europejskie spółki. Do tego dochodzą wspólny rynek kapitałowy, państwa jako pierwsi klienci europejskich technologii i otwarte zbiory danych.
- Pieniądze. Sygnatariusze chcą osobnej puli na AI w Europejskim Funduszu Konkurencyjności i w kolejnym programie ramowym badań. Do czasu jej uruchomienia obecne budżety IT instytucji unijnych powinny trafiać do europejskich dostawców AI.
- Flagowe instytucje badawcze. Mają to być niezależne instytuty AI, którymi rządzą kryteria naukowe i które UE oraz państwa członkowskie finansują wspólnie i długofalowo. Jako wzór autorzy podają instytuty sieci ELLIS.
- Stała strategia konkurencyjności. Unia miałaby przyjąć agendę AI z publicznymi celami dotyczącymi inwestycji, mocy obliczeniowej, specjalistów i wdrożeń. Szefowie państw i rządów rozliczaliby ją co roku.
Autorzy podkreślają, że czasu jest mało. Ich zdaniem to, czego nie uda się zapisać w budżecie UE na lata 2028-2034, nie powstanie przed 2035 rokiem. Negocjacje tego budżetu już trwają.
Szczyt w Warszawie to dobry ruch polityczny. Polska pierwsza odpowiedziała konkretnym zaproszeniem na list, który inne stolice na razie tylko przeczytały. Taki gest buduje pozycję w rozmowie o europejskiej AI i ja to doceniam.
Mam jednak kilka pytań, na które komunikat KPRM nie odpowiada. Nie wiemy, kiedy dokładnie szczyt się odbędzie, kto przyjedzie i czy pojawią się na nim szefowie rządów, bez których żadne „konsorcjum” nie dostanie pieniędzy. Sygnatariusze piszą wprost, że rozstrzygnie budżet UE na lata 2028-2034. Szczyt w Warszawie może pomóc w tej rozmowie. Nie zastąpi jej.
Porównanie do Airbusa dobrze brzmi w komunikacie. Airbus nie powstał jednak z jednej konferencji, tylko z wieloletniej decyzji kilku rządów, które dołożyły pieniądze i zamówienia. Jeśli „Airbus dla AI” ma być czymś więcej niż hasłem, w styczniu chciałbym usłyszeć, kto go sfinansuje, kto będzie nim zarządzał i kto będzie jego pierwszym klientem. Obserwuję zbyt wiele europejskich deklaracji o AI, żeby uwierzyć w kolejną bez liczb.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Europa wydaje na AI dziesiątki miliardów euro. Amerykańskie firmy wydają setki miliardów dolarów
Sygnatariusze piszą, że Europa bierze udział w wyścigu AI, mając tylko ułamek kapitału, mocy obliczeniowej i możliwości wzrostu, jakimi dysponują jej rywale. Ich zdaniem ta przepaść rośnie z każdym kwartałem. Według listu Unia przeznaczyła dziesiątki miliardów euro na gigafabryki AI. W tym samym czasie amerykańskie firmy inwestują w tym roku setki miliardów dolarów w samą infrastrukturę AI. Najkrócej ujęli to tak:
„Nie wygramy walki w wadze ciężkiej budżetami wagi piórkowej” / „We cannot win a heavyweight fight with featherweight budgets.”
Główny unijny program w tej dziedzinie to InvestAI. Komisja Europejska ogłosiła go w lutym 2025 roku i chce dzięki niemu zmobilizować 200 mld euro na rozwój AI. Część tej kwoty, fundusz o wartości 20 mld euro, ma sfinansować budowę gigafabryk AI, czyli wielkich centrów obliczeniowych do trenowania i uruchamiania największych modeli. Sygnatariusze nie podają, ile pieniędzy na AI powinien zawierać nowy budżet UE. Domagają się tylko, by ta pula była „ambitna” i przyciągała wielokrotnie większy kapitał prywatny.
Polska ma w tej grze trzech sygnatariuszy listu i własny projekt gigafabryki
Pod listem podpisało się troje Polaków: prezes InPostu Rafał Brzoska, współzałożyciel i prezes ElevenLabs Mati Staniszewski oraz prof. Piotr Sankowski z Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS. Spośród 59 sygnatariuszy reprezentują więc zarówno logistykę, jak i jedną z najwyżej wycenianych europejskich firm AI oraz badania naukowe.
Polska ma też w tej rozmowie własny projekt infrastrukturalny. 20 czerwca 2025 roku razem z Estonią, Litwą i Łotwą złożyła w Komisji Europejskiej wniosek o budowę Baltic AI GigaFactory. Projekt ma kosztować 3 mld euro, a Polska jest jego liderem. Formalny przetarg na gigafabryki AI EuroHPC, wspólne przedsięwzięcie UE w dziedzinie superkomputerów, ogłosiło 30 lipca 2026 roku. Prywatne konsorcja mogły składać oferty do 12 listopada 2026 roku. Umowy ze zwycięzcami mają zostać podpisane na początku 2027 roku, a same gigafabryki mają ruszyć w 2028 roku. We wrześniu ofertę przygotowywała m.in. spółka DL Invest, która chce zbudować obiekt w Bielsku-Białej.
Moim zdaniem ta zbieżność terminów nie jest przypadkowa. Szczyt w Warszawie i rozstrzygnięcia w sprawie gigafabryk wypadają w tym samym czasie. Polska dostaje więc okazję, żeby pokazać się jako gospodarz europejskiej rozmowy o AI dokładnie wtedy, gdy zapadają decyzje o tym, gdzie powstanie infrastruktura. To mój wniosek. KPRM w komunikacie nie łączy obu tematów.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym komunikatu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 19.11.2026, oryginalnego listu otwartego „Europe cannot sleep through the AI revolution” z dnia 18.11.2026 oraz The Next Web. Wykorzystano również informacje Interii Biznes, money.pl, XYZ i Bankier.pl.
Cytat z listu otwartego został zweryfikowany z oryginalnym anglojęzycznym tekstem opublikowanym przez sygnatariuszy. Wypowiedzi premiera Donalda Tuska pochodzą z jego wpisu na platformie X i komunikatu KPRM.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o Warszawskim Szczycie Wysokiego Szczebla w sprawie AI.
