Ofqual, regulator egzaminów w Anglii, zapowiedział 18 listopada 2026 r. propozycje zmian w pracach zaliczeniowych z historii i trzech kwalifikacji z języka angielskiego na poziomie A Level. Sir Ian Bauckham, szef Ofqual, uzasadnia to trudnością w potwierdzeniu, że dłuższy tekst napisany bez nadzoru jest samodzielną pracą ucznia.
- Ofqual, regulator egzaminów w Anglii, zapowiedział 18 listopada 2026 r. propozycje zmian w formie prac zaliczeniowych z historii i trzech kwalifikacji z języka angielskiego na poziomie A Level, ponieważ nie jest w stanie potwierdzić, że dłuższe teksty pisane bez nadzoru są samodzielną pracą uczniów.
- Dane Ofqual z letniej sesji 2025 r. wykazały 100 potwierdzonych plagiatów z użyciem AI w egzaminach GCSE, AS i A Level, co stanowiło 75 proc. wszystkich plagiatów uczniowskich – rok wcześniej było ich 85 i stanowiły 55,4 proc.
- W badaniu Teacher Tapp przeprowadzonym wśród ponad 4500 nauczycieli w Anglii 70 proc. ankietowanych opowiedziało się przeciw wliczaniu do ocen końcowych prac pisemnych tworzonych bez nadzoru, a 83 proc. chce, by takie prace powstawały pod większym nadzorem lub z innymi zabezpieczeniami.
Zapowiedź znalazła się w liście, który Bauckham skierował do szefów instytucji egzaminacyjnych (awarding organisations). A Level to egzaminy kończące angielską szkołę średnią, odpowiednik polskiej matury. Część oceny z niektórych przedmiotów zależy tam od tzw. non-exam assessment, czyli prac pisemnych, zadań praktycznych, występów lub portfolio wliczanych do wyniku końcowego poza egzaminem pisemnym.
Ofqual dopuszcza zmianę samej formy oceniania
Regulator nie ogranicza się do zaostrzenia kontroli i otwarcie rozważa przebudowę zadań. W liście Bauckham pisze, że przy braku wystarczającej pewności co do autorstwa pracy „musimy rozważyć, czy zmienić trzeba samą formę oceniania” / „we must consider whether the assessment itself needs to change”.
Poza historią i angielskim Ofqual przyjrzy się innym przedmiotom i kwalifikacjom, w których autentyczność prac jest zagrożona. Instytucje egzaminacyjne mogą zgłaszać uwagi jeszcze przed formalnymi konsultacjami. List zawiera też zastrzeżenie: według Bauckhama podatne na AI są tylko niektóre formy prac zaliczeniowych, nie wszystkie.
Kierunek zmian Bauckham opisał w rozmowie z agencją Press Association. Wśród możliwych rozwiązań wymienił większy nadzór nad pisaniem prac, mocniejszy nacisk na autorstwo i wskazywanie źródeł oraz powiązanie pracy zaliczeniowej z egzaminem pisemnym lub ustnym. Jego zdaniem potrzebne będzie „radykalne przemyślenie warunków, w jakich powstaje” praca zaliczeniowa / „a radical rethink of the conditions under which it is done”.
Szkolenia z wykrywania elektroniki noszonej przed sesją letnią 2027
Druga część listu dotyczy egzaminów pisanych pod nadzorem. Niepokój Ofqual budzą urządzenia noszone (wearables), coraz bardziej zaawansowane i wyposażone w funkcje AI. Sam list mówi ogólnie o „technologii noszonej” i nie wymienia konkretnych produktów.
Oczekiwania regulatora wobec instytucji egzaminacyjnych:
- przeszkolenie pracowników szkół i ośrodków egzaminacyjnych, w tym osób nadzorujących egzaminy, z rozpoznawania takich urządzeń i reagowania na nie, najpóźniej przed letnią sesją 2027,
- opis oceny ryzyka, działań zapobiegawczych i wsparcia udzielanego szkołom,
- dodatkowe środki, bo sam nadzór na sali zdaniem Ofqual nie wystarczy,
- wyjaśnienie zasad koordynacji, jeśli instytucje zamierzają działać wspólnie,
- odpowiedź przed 30 listopada 2026 r.
Bauckham skrytykował też sklepy, w tym internetowe, które reklamują produkty wprost jako pomoc w ściąganiu na egzaminach. Tydzień wcześniej Josh MacAlister, minister w brytyjskim resorcie edukacji, stwierdził, że inteligentne okulary nie powinny być dopuszczone w szkołach, i zapowiedział wytyczne dla dyrektorów.
Czytam ten list jako przyznanie, że wykrywanie tekstów pisanych przez AI przegrało. Regulator nie obiecuje lepszych detektorów. Zapowiada zmianę zadań, bo nie umie już sprawdzić, kto je napisał. Uważam to za uczciwe postawienie sprawy. Mam jednak wątpliwość, co uczniowie stracą po drodze. Dłuższa praca badawcza z historii uczy szukania źródeł, planowania i redagowania, czyli umiejętności, których nie sprawdzi trzygodzinny egzamin. Jeśli odpowiedzią na AI będzie wyłącznie powrót do sali z długopisem, szkoła odda coś cennego. Ciekawsze są pomysły łączenia pracy z rozmową ustną o niej. Pytanie, czy system oceniający ponad milion zdających rocznie udźwignie taki koszt.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Trzy czwarte potwierdzonych plagiatów w 2025 r. miało związek z AI
Liczby wykrytych przypadków są niewielkie na tle skali systemu, w którym do egzaminów podchodzi ponad 1,3 mln uczniów. Dane Ofqual z sesji letniej 2025 pokazują 100 potwierdzonych plagiatów z użyciem AI w egzaminach GCSE, AS i A Level w Anglii, czyli 75 proc. wszystkich plagiatów uczniowskich. Rok wcześniej takich przypadków było 85 i stanowiły 55,4 proc.
Nauczyciele oceniają problem znacznie poważniej, niż wynikałoby ze statystyk. W badaniu Teacher Tapp, przeprowadzonym dla Ofqual wśród ponad 4500 nauczycieli w Anglii, 70 proc. ankietowanych opowiedziało się przeciw wliczaniu do ocen końcowych prac pisemnych tworzonych bez nadzoru. 83 proc. chce, żeby takie prace powstawały pod większym nadzorem lub z innymi zabezpieczeniami.
Listopadowy list jest kontynuacją pisma, które Ofqual opublikował 3 marca 2026 r. Bauckham podał w nim, że w 2025 r. w 1125 przypadkach uczniowie stracili cały egzamin GCSE lub A Level, a w blisko 2000 odjęto im punkty. Prawie połowa z około 5000 nadużyć zgłaszanych rocznie do Ofqual w ostatnich trzech latach wiązała się z wniesieniem na egzamin telefonu lub innego urządzenia komunikacyjnego. O nadużyciach z użyciem AI regulator pisał w marcu, że wykrytych zgłoszeń jest stosunkowo mało, przy dużym niepokoju nauczycieli i dyrektorów co do rzeczywistej skali zjawiska.
Polska matura zrezygnowała z prac przygotowywanych w domu już w 2015 r.
Problem, z którym mierzy się Ofqual, w polskiej maturze praktycznie nie występuje, bo egzamin nie zawiera prac pisanych poza salą. Ostatnim takim elementem była prezentacja na ustnym egzaminie z języka polskiego, którą w 2015 r. zastąpiła wypowiedź na zadany temat, inspirowana tekstem kultury. Od tego czasu zdający losuje zadanie przygotowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.
Wspólny dla obu krajów pozostaje kłopot z elektroniką na sali. W Polsce samo wniesienie urządzenia telekomunikacyjnego kończy się unieważnieniem egzaminu z danego przedmiotu. Według danych przytoczonych przez Interię w 2025 r. matury unieważniono 244 osobom, w tym 72 za telefon lub inne urządzenie telekomunikacyjne i 105 za niesamodzielne rozwiązywanie zadań. W maju 2026 r. Robert Zakrzewski, dyrektor CKE, mówił o kilkunastu osobach w skali kraju przyłapanych jednego dnia z takim urządzeniem, wymieniając wśród nich smartwatche.
Nie znalazłem informacji o tym, by CKE zapowiedziała szkolenia zespołów nadzorujących z rozpoznawania inteligentnych okularów czy miniaturowych słuchawek, analogiczne do wymaganych przez Ofqual.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym listu szefa Ofqual do instytucji egzaminacyjnych Ofqual, GOV.UK z dnia 18.11.2026, wcześniejszego listu Ofqual z 3.03.2026 oraz publikacji Tes, The Irish News (depesza Press Association) i Unite.AI. Dane o unieważnionych maturach pochodzą z serwisu Interia, informacje o zasadach matury z Portalu Oświatowego, Radia Kraków i Radia Eska.
Cytaty Sir Iana Bauckhama, szefa Ofqual, zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o propozycjach Ofqual dotyczących prac zaliczeniowych na A Level.
