Peter Gabriel w wywiadzie dla „The Guardian” opublikowanym 20 listopada 2026 roku powtórzył, że sztuczna inteligencja docelowo będzie robić wszystko lepiej od ludzi, także muzykę. Muzyk, który 27 listopada wydaje album o\i, przewiduje też, że dzięki interfejsom mózg-komputer staniemy się cyborgami, i jednocześnie apeluje o międzynarodowe hamulce dla rozwoju AI.
- Peter Gabriel, wypowiadając się dla „The Guardian" przed premierą albumu oi (27 listopada), stwierdził, że AI będzie tworzyć wielką muzykę, a jakość jej dzieł zależy wyłącznie od jakości algorytmów, i przewiduje, że ludzie staną się cyborgami dzięki interfejsom mózg-komputer.
- Gabriel proponuje konkretne mechanizmy kontroli nad AI: międzynarodowe porozumienie wzorowane na traktacie START lub zasadach bezpieczeństwa w lotnictwie oraz „zarodek mądrości" wbudowany w każdy algorytm, umożliwiający jego monitorowanie i wyłączenie.
- Dyrektor generalny ZAiKS-u Karol Kościński ocenił na Europejskim Kongresie Gospodarczym w 2026 roku, że AI jest największym zagrożeniem dla twórców muzyki użytkowej, a organizacja wypłaciła twórcom rekordowe 677 mln zł i zmieniła zasady rejestracji utworów, wprowadzając definicję generatywnej AI do regulaminu repartycji.
Rozmowę przeprowadził Alexis Petridis w pubie niedaleko domu Gabriela w Notting Hill. Miała dotyczyć nowej płyty. Szybko zeszła na sztuczną inteligencję, świadomość roślin, morfogenezę i komunikację z małpami człekokształtnymi.
Gabriel chce międzynarodowej umowy w sprawie AI i przycisku „off” w algorytmach
Gabriel należy do nielicznych tak znanych muzyków, którzy otwarcie bronią AI. Swoje poparcie obwarował jednak w rozmowie z „The Guardian” zastrzeżeniami. Użycie AI i robotów na wojnie nazywa przerażającym. Zwraca uwagę, że tworzymy byt znacznie inteligentniejszy od nas, i przypomina, że w przyrodzie trudno znaleźć przykłady gatunków inteligentniejszych, które dbają o mniej inteligentne inaczej niż o zwierzęta domowe.
Muzyk powołuje się na Geoffreya Hintona, informatyka nazywanego „ojcem chrzestnym AI”, i proponuje konkretne rozwiązania:
- spowolnienie rozwoju AI,
- międzynarodowe porozumienie wzorowane na zasadach bezpieczeństwa w lotnictwie albo na traktacie START o ograniczeniu broni jądrowej,
- „zarodek mądrości” wbudowany w każdy algorytm przed jego udostępnieniem, który pozwalałby na monitorowanie, pewną kontrolę i wyłączenie systemu.
Równocześnie Gabriel widzi w AI zestaw narzędzi, dzięki któremu ludzie bez warsztatu mogą zacząć tworzyć filmy, obrazy i muzykę. Porównuje to do sytuacji, w której ktoś malujący dotąd w czerni i bieli nagle dostaje paletę kolorów.
Interfejs mózg-komputer jako sposób, żeby „dołączyć” do AI
Gabriel uważa, że AI potrafi tworzyć wielką sztukę, i sprowadza to do jakości algorytmów. Skoro nie da się jej pokonać, trzeba się do niej przyłączyć. Drogę widzi w interfejsach mózg-komputer, czyli urządzeniach wszczepianych do mózgu i pozwalających komunikować się bezpośrednio z komputerem.
„Myślę, że staniemy się cyborgami” / „I think we will become cyborgs”
Muzyk przyznaje, że taką technologię można wykorzystać dobrze albo źle. Opowiada o rozmowie z amerykańską technolożką Mary Lou Jepsen, która obawia się skutków interfejsów mózg-komputer dla praw człowieka, łącznie z możliwością użycia ich do tortur. Gabriel pracuje przy tym nad mglistym jeszcze projektem „the brain show”, który miałby pokazywać, jak mózg na nas wpływa i jak można nim manipulować. Część utworów z o\i ma trafić na jego ścieżkę dźwiękową.
Gabriel nie mówi tego pierwszy raz. W 2023 roku w rozmowie z magazynem „Uncut” stwierdził, że nie zna nikogo, czyja praca nie mogłaby być wykonywana lepiej przez AI „za 10 lat, może za pięć” / „couldn’t be done better by AI in 10 years’ time, maybe five”. W tym samym roku uruchomił konkurs Diffuse Together i/o Edition we współpracy ze Stability AI, co wywołało falę krytyki. Muzyk tłumaczył wtedy, że nie dostał od Stability AI żadnego wynagrodzenia.
Album o\i: 13 utworów, prawie 90 minut i dwa miksy
O\i zamyka projekt rozpoczęty płytą i/o z 2023 roku, pierwszym albumem Gabriela z nowym materiałem od 21 lat. Wydawnictwo ukaże się nakładem jego wytwórni Real World. Najważniejsze informacje o płycie:
- to jedenasty album studyjny Gabriela, a trzyletnia przerwa po i/o jest najkrótsza między jego płytami od początku lat 80.,
- 13 utworów domyka wspólny projekt i/o / o\i liczący 25 utworów,
- całość trwa niemal 90 minut, według Gabriela to efekt fascynacji muzyką afrykańską i wieku, w którym przestaje się przejmować ograniczeniami,
- album ukazuje się w dwóch miksach: „ciemnym” autorstwa amerykańskiego producenta Tchada Blake’a i „jasnym” przygotowanym przez Mike’a „Spike’a” Stenta,
- single z płyty Gabriel wydawał od stycznia w noc każdej pełni Księżyca,
- w nagraniach biorą udział m.in. David Rhodes, Tony Levin i Manu Katché.
Niektóre utwory powstawały dekadami. Nad „A Hard Lesson” Gabriel zaczął pracować w 1989 roku, kiedy był gwiazdą popu dzięki albumowi „So” z 1986 roku, który w samych Stanach Zjednoczonych sprzedał się w ponad 5 mln egzemplarzy. Poprzednik nowej płyty, i/o, zajął pierwsze miejsce brytyjskiej listy sprzedaży w 2023 roku.
Czytam ten wywiad i widzę dwóch Gabrieli. Pierwszy mówi, że AI zrobi wszystko lepiej od nas i że powinniśmy się z nią zespolić przez implanty. Drugi chce spowolnienia, traktatu i przycisku wyłączającego. Nie uważam tego za sprzeczność. To raczej uczciwy obraz tego, jak dziś o AI myśli wielu ludzi, którzy z technologią pracują od lat.
Mam jednak problem z jednym zdaniem. „To tylko kwestia lepszych algorytmów” brzmi jak wiara, nie jak argument. Gabriel ma za sobą imponującą listę trafnych przewidywań: sampling, streaming, rozpad prog rocka. Trafność w sprawie samplera nie przenosi się automatycznie na pytanie, czym jest twórczość. I trudno mi pogodzić „przycisk off w każdym algorytmie” z wizją, w której ten algorytm siedzi nam w głowie.
Najciekawsze wydaje mi się co innego. Gabriel mówi o AI jako o narzędziu, które daje ludziom bez warsztatu dostęp do radości tworzenia. Czy taka demokratyzacja wzmocni muzykę, czy zaleje rynek przeciętnością? Na to pytanie wywiad nie odpowiada, i nikt dziś nie zna odpowiedzi.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Duet z bonobo i Interspecies Internet: skąd biorą się pomysły Gabriela
Na początku rozmowy Gabriel pokazał dziennikarzowi nagranie, na którym gra na syntezatorze, podczas gdy bonobo dobiera na pianinie pasujące dźwięki. Doświadczenie powstało we współpracy z prymatolożką Sue Savage-Rumbaugh, która opracowała system komunikacji z bonobo oparty na języku migowym i klawiaturze z syntezą mowy.
W tekście „The Guardian” pada imię Kanziego, najsłynniejszego bonobo z badań nad językiem małp. Gabriel mówi jednak o zwierzęciu w rodzaju żeńskim. W materiałach z 2013 roku, m.in. w audycji WBUR, partnerką Gabriela w nagranym duecie jest Panbanisha, samica bonobo, a sam muzyk wspominał, że to z nią grał najczęściej. Możliwe więc (to nasz wniosek, nie informacja ze źródła), że w wywiadzie obie małpy się pomieszały. Kanzi zmarł 18 marca 2025 roku w wieku 44 lat.
Te sesje miały praktyczny skutek. Gabriel był tak poruszony, że pomógł założyć Interspecies Internet, organizację, którą współtworzyli Vint Cerf, współtwórca protokołów TCP/IP, oraz Neil Gershenfeld z MIT. Dziś Interspecies Internet działa jako organizacja charytatywna i think tank zajmujący się komunikacją międzygatunkową i liczy ponad 11 500 członków i współpracowników.
W wywiadzie Gabriel wymienia kolejne inspiracje: Michaela Levina, amerykańskiego profesora bioinżynierii zajmującego się morfogenezą (Gabriel chce zamienić część jego danych na dźwięk i wykorzystać w kolejnym miksie albumu), Blaise’a Agüerę y Arcasa i doświadczenia nad wrażliwością roślin. Opisuje urządzenie z MIT, które przemieszczało roślinę w ślad za źródłem światła, i zastanawia się, czy dałoby się zrobić to samo z dębem. Stąd jego „Park Jurajski, tylko z roślinami zamiast dinozaurów”.
ZAiKS widzi w AI zagrożenie dla polskich twórców muzyki użytkowej
Optymizm Gabriela wyraźnie odstaje od stanowiska polskiej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Karol Kościński, dyrektor generalny ZAiKS-u, mówił na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach w 2026 roku, że sztuczna inteligencja jest największym zagrożeniem dla twórców, bo może zastąpić ich przy muzyce użytkowej. Chodzi o oprawę programów telewizyjnych, podkłady reklamowe i muzykę w przestrzeni publicznej, gdzie zdaniem Kościńskiego „sztuczna inteligencja jest w stanie już dziś skutecznie zastąpić człowieka”.
Stawka finansowa jest spora. ZAiKS wypłacił twórcom rekordowe 677 mln zł. Organizacja zmieniła też zasady rejestracji utworów. Do regulaminu repartycji wprowadzono definicję sztucznej inteligencji ograniczoną do generatywnej AI, a ZAiKS zastrzega prawa do utworów na potrzeby eksploracji tekstów i danych (TDM), na których uczą się modele AI.
Polscy producenci przyznają przy tym, że AI jest już w studiach. Podczas panelu „Muzyka w erze AI” na warszawskim LOUD congress mówili otwarcie, że sztuczna inteligencja uczestniczy w produkcji, nawet jeśli nikt nie wpisuje jej do napisów końcowych. Gabriel mówi więc głośno to, co część branży robi po cichu.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym wywiadu Alexisa Petridisa z Peterem Gabrielem opublikowanego przez The Guardian z dnia 20.11.2026 oraz Louder i GOOD. Wykorzystano również materiały MusicRadar (wywiad Gabriela dla „Uncut” z 2023 roku), WBUR, Rolling Stone Italia, Spin, Ultimate Classic Rock, Interspecies Internet i Super Biznesu. Polski kontekst: Dziennik Gazeta Prawna.
Cytaty Petera Gabriela zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o albumie o\i i wypowiedziach Petera Gabriela na temat sztucznej inteligencji.
