Amanda Rishworth, australijska minister zatrudnienia i stosunków pracy, przedstawiła 12 listopada 2026 r. projekt „Best Practice Guide on the Adoption of AI in the Workplace”, pierwszego rządowego poradnika o tym, jak wprowadzać sztuczną inteligencję w firmach razem z pracownikami. Dokument obiecuje wyższe płace i krótsze godziny pracy, jednocześnie ostrzega przed wypaleniem, nadmierną inwigilacją i tym, że automatyzacja w pierwszej kolejności uderzy w stanowiska dla początkujących.
- Australijska minister zatrudnienia Amanda Rishworth opublikowała 12 listopada 2026 r. dobrowolny poradnik „Best Practice Guide on the Adoption of AI in the Workplace", który ostrzega m.in. przed inwazyjnym nadzorem pracowników i automatyzacją stanowisk dla początkujących jako pierwszych w kolejności.
- Poradnik ukazał się w tygodniu, gdy Qantas ogłosił likwidację około 850 etatów, Canva zapowiedziała restrukturyzację obejmującą 1271 osób (22 proc. załogi), a bank NAB – według The Guardian – tnie 2500 miejsc pracy, przy czym wszystkie te decyzje media łączą przynajmniej częściowo z rozwojem AI.
- Reserve Bank of Australia w analizie z 9 listopada stwierdził, że AI nie zaburzyła dotąd wyraźnie australijskiego rynku pracy, a według danych Jobs and Skills Australia około 4 proc. australijskich pracowników jest silnie narażonych na zastąpienie przez AI, zaś 31 proc. na to, że AI będzie wspierać ich pracę.
Poradnik ukazał się w tygodniu dużych cięć w australijskich firmach. Qantas ogłosił likwidację 850 etatów, Canva zapowiedziała restrukturyzację obejmującą 1271 osób, a według The Guardian bank NAB tnie 2500 miejsc pracy. Wszystkie te decyzje media łączą przynajmniej częściowo z rozwojem AI.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Osiem zasad w trzech etapach. Konsultacje potrwają do 27 stycznia 2027 r.
Poradnik opiera się na trzech etapach: planowaniu (Plan), umożliwianiu (Enable) i utrwalaniu (Embed). W ich ramach Departament Zatrudnienia i Stosunków Pracy (DEWR) proponuje osiem praktycznych zasad. Pierwsze z nich dotyczą wskazania zastosowań AI, oceny gotowości firmy i ustalenia zasad nadzoru nad systemami AI. Dokument jest dobrowolny i otwarty na uwagi publiczne do 27 stycznia 2027 r.
Według agencji AAP projekt powstał po kilku miesiącach rozmów przy okrągłym stole ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. Konsultowano go także z firmami Microsoft, Commonwealth Bank, Kmart i Telstra.
Dokument zestawia potencjalne korzyści z wyraźnie opisanymi ryzykami:
- dla firm: wyższa wydajność, lepsza jakość usług i większa zyskowność,
- dla pracowników: wyższe płace, krótsze i bardziej elastyczne godziny pracy, ciekawsza praca,
- zagrożenia: inwazyjny nadzór nad pracownikami, źle układane grafiki, zawyżone lub nierealne normy wydajności oraz dyskryminacja,
- grupy narażone bardziej niż inne: młodsi i starsi pracownicy, rdzenni mieszkańcy Australii (First Nations), kobiety i osoby z niepełnosprawnościami.
Poradnik zakłada, że gdy AI przejmie proste zadania, ludziom zostanie praca bardziej intensywna i złożona. Autorzy zwracają też uwagę, że część pracodawców może wykorzystywać nowe możliwości monitorowania do oceny wyników. O zwolnieniach dokument mówi niewiele. Wyraźnie ostrzega natomiast, że stanowiska dla początkujących mogą zostać zautomatyzowane jako pierwsze.
Rishworth przedstawiła poradnik podczas forum AI dziennika Australian Financial Review w Sydney. Minister mówiła, że firmy, które dokładają AI do procesów bez rozmowy z zespołem, mogą zwiększyć obciążenie pracą, bo pracownik dostaje kolejny krok do obsłużenia. W rozmowie z ABC Radio National podkreśliła, że zaufanie załogi jest podstawą całego procesu, ponieważ „to od pojedynczych pracowników będzie zależało, czy w pełni przyjmą AI” / „it will be up to individual workers whether they embrace AI fully”.
Qantas, Canva i NAB tną etaty. Związkowcy pytają, ile w tym naprawdę AI
Qantas ogłosił 10 listopada likwidację około 850 stanowisk w Australii w ramach wieloletniej umowy z firmą doradczą Accenture. Większość pracy przejmą zespoły Accenture w Indiach. Pierwsza fala zmian obejmie działy finansów, zakupów, kadr i marketingu i ma nastąpić do połowy 2027 r. Piloci i personel pokładowy prawdopodobnie nie zostaną objęci cięciami. Prezes Qantas Vanessa Hudson tłumaczyła decyzję tempem rozwoju AI i mówiła, że „skala i tempo zmian w tej dziedzinie są bezprecedensowe” / „The scale and speed of change in this space is unprecedented”. Linia lotnicza ogłosiła wcześniej 1,3 mld dolarów australijskich zysku netto.
Związek zawodowy Australian Services Union (ASU) podważa to wyjaśnienie. Jego zastępca sekretarza krajowego Scott Cowen domaga się pewności, że zapowiedzi związane z AI nie są „koniem trojańskim masowego przenoszenia pracy za granicę” / „a Trojan horse for widespread offshoring”. Rishworth przyznała w ABC, że osoby zwalniane przez Qantas skorzystałyby na bezpośrednich konsultacjach opisanych w poradniku i w najlepszym scenariuszu powinny dostać propozycję innych stanowisk.
Canva 4 listopada poinformowała, że restrukturyzacja obejmie 1271 osób, czyli 22 proc. załogi. Ta liczba obejmuje również zmiany ról i przeprowadzki, a firma nie podała, ile osób straci pracę. Rzecznik Canvy zapewniał agencję AAP, że chodzi o przygotowanie firmy do budowy nowych produktów i „nie o to, by AI wykonywała pracę osób, które odchodzą” / „not using AI to do the work of people who are leaving”.
| Firma | Skala zmian | Związek z AI według firmy |
|---|---|---|
| Qantas | ok. 850 etatów, praca przeniesiona głównie do Indii | wprost wskazuje AI i modernizację |
| Canva | 1271 osób (22 proc. załogi), w tym zmiany ról | zaprzecza, że AI zastępuje odchodzących |
| NAB | 2500 etatów (według The Guardian) | brak szczegółów w źródłach |
To nie pierwsze takie decyzje w Australii w tym roku. W marcu Atlassian zapowiedział likwidację około 1600 stanowisk, a WiseTech Global ogłosił cięcie 2000 etatów.
Wypełnij formularz, a my skontaktujemy się z Tobą, aby upewnić się czego potrzebujesz.
Bank centralny Australii widzi dopiero pierwsze sygnały wpływu AI na rynek pracy
Reserve Bank of Australia (RBA), australijski bank centralny, na razie nie potwierdza fali zwolnień przez AI. W opublikowanej 9 listopada analizie ekonomista Mike Major stwierdził, że AI nie zaburzyła dotąd wyraźnie australijskiego rynku pracy. Czas, skala i kierunek przyszłych zmian pozostają według RBA wysoce niepewne.
Bank widzi jednak wstępne sygnały słabszych wyników w zawodach najbardziej narażonych na automatyzację, zwłaszcza wśród młodszych pracowników. The Guardian wskazuje, że chodzi m.in. o pracowników biurowych, programistów i konsultantów infolinii. Zastępczyni prezesa RBA Sarah Hunter mówiła 9 listopada na konferencji UBS w Sydney, że firmy objęte badaniami banku w większości nie zmniejszyły zatrudnienia z powodu AI i nie planują tego w ciągu najbliższego roku.
Kilka liczb pokazuje skalę zjawiska w Australii:
- według Jobs and Skills Australia około 4 proc. pracowników jest silnie narażonych na zastąpienie przez AI, a 31 proc. na to, że AI będzie wspierać ich pracę (dane przytoczone przez Sarah Hunter),
- RBA szacuje, że między połową 2026 r. a końcem 2028 r. w australijskie centra danych trafi dodatkowo 115 mld dolarów australijskich,
- inwestycje w centra danych są jednym z powodów, dla których RBA podniósł w tym roku stopy procentowe pięciokrotnie, do 4,85 proc. (dane Reutersa).
Czytam ten poradnik jako dokument z dobrymi intencjami i słabymi zębami. Diagnoza jest trafna. Firma, która wrzuca AI do procesu bez rozmowy z ludźmi, często dokłada im pracy zamiast ją odbierać. Zgadzam się też z ostrzeżeniem o stanowiskach dla początkujących. Jeśli młody księgowy czy analityk nie dostanie prostych zadań, gdzie ma się nauczyć tych trudnych, które za pięć lat będzie wykonywał jako doświadczony specjalista?
Mam jednak kłopot z wyczuciem czasu. Dwa dni przed publikacją poradnika Qantas ogłosił 850 cięć. Minister mówi teraz, że tym ludziom należały się konsultacje. Dobrowolny dokument niczego tu nie zmieni. Druga rzecz niepokoi mnie bardziej. W przypadku Qantas trudno oddzielić automatyzację od zwykłego przeniesienia pracy do tańszego kraju. Jeśli „AI” stanie się wygodną etykietą dla każdej restrukturyzacji, stracimy możliwość uczciwej oceny, ile pracy naprawdę zabiera automatyzacja. Dane RBA mówią na razie: niewiele. Pytanie brzmi więc, czy regulować zjawisko, którego skali jeszcze nie znamy, czy czekać, aż na rozmowę z pracownikami będzie za późno.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Zieloni chcą przepisów. Ed Husic pyta, kto zgarnie zyski z wydajności
David Shoebridge z partii Australian Greens zarzucił rządowi, że przygląda się cięciom z boku. Jego zdaniem dobrowolne wytyczne oznaczają, że pracownik, którego zastąpi algorytm, nie ma żadnej drogi prawnej. Polityk domaga się zapisania w ustawie ochrony przed inwigilacją i zwolnieniami oraz podziału korzyści z AI w postaci wyższych płac i krótszego czasu pracy.
Wątpliwości ma także Ed Husic z rządzącej Partii Pracy, były minister przemysłu. Podczas przesłuchania parlamentarnego dotyczącego czterech największych banków zapytał: „Kto skorzysta na wyższej wydajności?” / „Who receives the benefits of higher productivity?”. Husic dopytywał, czy zyski trafią do klientów w postaci lepszych usług i niższych cen, do pracowników w formie stabilnych i lepiej płatnych etatów, czy tylko obniżą koszty pracy i podniosą zwroty dla akcjonariuszy.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
W Polsce część australijskich zaleceń jest już obowiązkiem prawnym
Polski pracodawca działa w innych warunkach niż australijski, bo podlega unijnemu AI Act. Rozporządzenie od 2 lutego 2025 r. zakazuje m.in. systemów rozpoznawania emocji w miejscu pracy. Art. 26 ust. 7 AI Act nakazuje pracodawcy poinformować pracowników i ich przedstawicieli przed uruchomieniem w firmie systemu AI wysokiego ryzyka. Do tej kategorii należą m.in. systemy używane w rekrutacji, ocenie i monitorowaniu pracowników. Pakiet Digital Omnibus przesunął jednak obowiązki dotyczące takich systemów z 2 sierpnia 2026 r. na 2 grudnia 2027 r.
Do tego dochodzi Kodeks pracy, który wymaga poinformowania pracowników o wprowadzeniu monitoringu najpóźniej dwa tygodnie przed jego uruchomieniem. Polskie przepisy nie regulują za to tego, na czym skupia się australijski poradnik: przekwalifikowania osób, których zadania przejmie automatyzacja, ani podziału zysków z wyższej wydajności.
Australijskie ostrzeżenie przed rosnącym obciążeniem ma swój odpowiednik w polskich danych. Według badania Pracuj.pl z sierpnia 2026 r. (1506 pracujących Polaków) 70 proc. respondentów nie korzysta w pracy z żadnych narzędzi AI. Badani szacują, że AI mogłaby przejąć średnio 21 proc. ich czasu pracy. Jednocześnie 23 proc. wskazuje, że przez AI musi wykonywać więcej zadań. Uważam, że to dobry argument dla polskich firm, by sięgnąć po australijski dokument już teraz, zanim AI na dobre trafi do większości zespołów.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym oficjalnego komunikatu minister Amandy Rishworth z dnia 12.11.2026, analizy Reserve Bank of Australia oraz The Guardian. Wykorzystano również materiały agencji AAP, ABC News, Reuters i TechRepublic oraz polskie dane z badania Pracuj.pl.
Cytaty Amandy Rishworth, minister zatrudnienia i stosunków pracy Australii, Vanessy Hudson, prezes Qantas, Scotta Cowena z Australian Services Union, Eda Husica, posła Partii Pracy, oraz rzecznika Canvy zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji w temacie australijskiego poradnika wdrażania AI w miejscu pracy i wyników konsultacji publicznych.
