Jeszcze kilka lat temu rozmowa o robotyzacji w przemyśle sprowadzała się głównie do efektywności.
Firmy szukały sposobów, by produkować szybciej, taniej i z mniejszą liczbą błędów. Dziś coraz częściej punkt wyjścia jest inny. Nie chodzi już tylko o optymalizację procesów, ale o coś bardziej podstawowego – dostępność ludzi.
W wielu krajach Europy, w tym w Polsce, demografia przestaje być prognozą, a staje się realnym ograniczeniem. Liczba osób w wieku produkcyjnym maleje, a jednocześnie gospodarki muszą utrzymać skalę produkcji i tempo wzrostu. W praktyce oznacza to, że coraz więcej firm nie zastanawia się już, jak przyspieszyć rozwój, lecz czy będzie w stanie go utrzymać.
W przemyśle ten problem widać szczególnie wyraźnie. Trudności rekrutacyjne, rosnąca rotacja i presja kosztowa sprawiają, że stabilność operacyjna przestaje być oczywista. W wielu organizacjach to właśnie dostępność pracowników zaczyna decydować o zdolności realizacji zamówień i utrzymania ciągłości działania.
Jeśli chcesz otrzymać raport przed oficjalną premierą oraz zobaczyć nazwę swojej firmy wśród uczestników badania – zostaw adres email na końcu ankiety.
W tym kontekście robotyzacja zmienia swoją rolę. Jeszcze niedawno była decyzją strategiczną, podejmowaną po to, by zwiększyć wydajność. Dziś coraz częściej staje się decyzją operacyjną sposobem na utrzymanie produkcji w sytuacji, w której ludzi zwyczajnie brakuje.
To nie jest zjawisko lokalne. W Chinach powstają zakłady określane jako „dark factories”, w których produkcja odbywa się niemal bez udziału człowieka, przez całą dobę. Jednocześnie kraj ten odpowiada za ponad połowę globalnych instalacji robotów przemysłowych, co dobrze pokazuje skalę i tempo inwestycji w automatyzację. W Stanach Zjednoczonych kierunek jest mniej radykalny, ale równie znaczący. Fabryki takie jak zakłady Tesli rozwijają zaawansowane systemy produkcyjne, w których roboty przejmują znaczną część operacji, a człowiek odpowiada za nadzór i optymalizację procesu.
Zmiany nie ograniczają się jednak do wielkich fabryk. Coraz częściej roboty pojawiają się także w codziennych operacjach biznesowych. W magazynach logistycznych autonomiczne systemy transportowe poruszają się między regałami, kompletując zamówienia i skracając czas realizacji. W zakładach produkcyjnych coboty pracują ramię w ramię z ludźmi, przejmując najbardziej powtarzalne i obciążające zadania. W niektórych centrach logistycznych procesy są już w dużej mierze zautomatyzowane, a rola człowieka sprowadza się do nadzoru i reagowania na sytuacje niestandardowe.
Co istotne, roboty zaczynają być coraz bardziej widoczne także poza przemysłem. Pojawiają się na targach technologicznych, w przestrzeniach publicznych, w usługach, a nawet w punktach sprzedaży. Nie są już tylko elementem zaplecza produkcyjnego, ale coraz częściej częścią codziennego doświadczenia klientów i pracowników. To zmienia nie tylko sposób pracy, ale także sposób, w jaki technologia jest postrzegana. Te przykłady pokazują, że automatyzacja nie ma jednego modelu, ale prowadzi do podobnego efektu. Rola człowieka w organizacji zmienia się szybciej niż sama technologia.
Robotyzacja nie eliminuje problemu rynku pracy, ona go przekształca. Maleje zapotrzebowanie na powtarzalną pracę fizyczną, rośnie natomiast znaczenie kompetencji technicznych i operacyjnych. Firmy potrzebują dziś ludzi, którzy potrafią zarządzać systemami, analizować dane i utrzymywać infrastrukturę technologiczną. To oznacza, że wyzwanie nie polega wyłącznie na wdrożeniu technologii. W praktyce znacznie trudniejsze okazuje się przygotowanie organizacji i zespołów na zmianę modelu pracy. Przekwalifikowanie pracowników, utrzymanie wiedzy operacyjnej i budowanie nowych kompetencji to procesy, które wymagają czasu i konsekwencji.
Na poziomie makroekonomicznym widać jeszcze jeden istotny kierunek. W Europie automatyzacja przestaje być wyłącznie narzędziem poprawy efektywności. Coraz częściej staje się elementem strategii utrzymania konkurencyjności w warunkach starzejącego się społeczeństwa. W sytuacji, gdy liczba pracowników będzie maleć, wzrost produktywności przestaje być wyborem staje się koniecznością. Organizacje, które podejmą decyzje wcześniej, mają przestrzeń na testowanie, uczenie się i stopniowe skalowanie rozwiązań. Te, które będą odkładać transformację, mogą zostać zmuszone do działania w warunkach presji kadrowej, kosztowej i konkurencyjnej jednocześnie.
Robotyzacja przestaje być więc projektem innowacyjnym.
Staje się projektem utrzymania zdolności operacyjnej.
I właśnie dlatego zmienia się charakter rozmów o automatyzacji. Coraz mniej chodzi o samą technologię, a coraz bardziej o to, jak ją wdrożyć w sposób, który realnie działa w organizacji. Jak połączyć inwestycje technologiczne z rozwojem kompetencji. Jak przygotować firmę na sytuację, w której zmienia się nie tylko sposób pracy, ale także jej dostępność.
A co będzie jak dołożymy do tego AI? WIęcej podczas najbliższego Forum.
Autor: Borys Jagielski AI Future CEE
