Kapitanowie żeglugi śródlądowej, marynarze floty handlowej oraz sędziowie i prokuratorzy to trzy grupy zawodowe najmniej narażone na sztuczną inteligencję według rankingu „Le Figaro” opartego na indeksie laboratorium LIFT z HEC Paris. W pierwszej dziesiątce zestawienia obejmującego 397 zawodów dominują prace fizyczne i opiekuńcze, a jedyny zawód wymagający wyższego wykształcenia, sędziowie i prokuratorzy, jest zarazem najlepiej opłacany (5500 euro netto miesięcznie).
- Ranking „Le Figaro" oparty na indeksie laboratorium LIFT z HEC Paris wskazuje kapitanów i sterników żeglugi śródlądowej oraz marynarzy floty handlowej jako zawody najmniej narażone na AI z indeksem ekspozycji wynoszącym zaledwie 0,06, podczas gdy najwyżej opłacanym zawodem w pierwszej dziesiątce są sędziowie i prokuratorzy (0,07) zarabiający średnio 5500 euro netto miesięcznie.
- W najbardziej narażonych zawodach liczba nowych umów na czas nieokreślony wśród osób w wieku 21–29 lat była w marcu 2026 r. o około 28 proc. niższa niż w listopadzie 2022 r. (w miesiącu premiery ChatGPT), a wśród programistów i inżynierów informatyków spadek ten wyniósł około 42 proc.
- Indeks LIFT mierzy wyłącznie techniczne możliwości generatywnej AI wobec zadań zawodowych według stanu na kwiecień 2026 r. – autorzy zastrzegają, że nie opisuje on faktycznego wykorzystania AI w firmach ani prawdopodobieństwa zniknięcia danego miejsca pracy.
Ranking opisał po polsku tygodnik „Wszystko Co Najważniejsze”. Sam indeks ekspozycji pochodzi z dokumentu roboczego LIFT Working Paper 2026-02, opublikowanego w październiku 2026 r. przez Laboratoire de l’Innovation et du Futur du Travail (LIFT), laboratorium badawcze HEC Paris działające we współpracy z Banque de France i INSEAD.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
Dziesięć zawodów z najniższym indeksem ekspozycji na AI
Najniższy wskaźnik w całym zestawieniu, 0,06, otrzymały dwie grupy: kapitanowie i sternicy żeglugi śródlądowej oraz marynarze floty handlowej. Tuż za nimi znaleźli się sędziowie i prokuratorzy (0,07) oraz operatorzy maszyn rolniczych i leśnych (0,08).
Pełna pierwsza dziesiątka według „Le Figaro”:
| Miejsce | Grupa zawodowa | Indeks ekspozycji na AI | Udział zadań z użyciem AI | Średnia płaca netto (EUR/mies.) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Kapitanowie i sternicy żeglugi śródlądowej | 0,06 | 6% | 2800 |
| 2 | Marynarze floty handlowej | 0,06 | 6% | 2900 |
| 3 | Sędziowie i prokuratorzy | 0,07 | 13% | 5500 |
| 4 | Operatorzy maszyn rolniczych i leśnych | 0,08 | 18% | 2100 |
| 5 | Opiekunowie dzieci i rodziny zastępcze | 0,12 | 5% | 1800 |
| 6 | Niewykwalifikowani robotnicy robót publicznych i betoniarskich | 0,13 | 7% | 1800 |
| 7 | Niewykwalifikowani robotnicy robót publicznych w sektorze publicznym | 0,13 | 8% | 1700 |
| 8 | Niewykwalifikowani robotnicy przemysłu wydobywczego | 0,13 | 7% | 2000 |
| 9 | Pracownicy domowi i osoby sprzątające | 0,14 | 10% | 1600 |
| 10 | Wykwalifikowani murarze | 0,15 | 16% | 2100 |
Płace to średnie miesięczne kwoty netto we Francji w przeliczeniu na pełny etat. Dane płacowe dotyczą 2024 r. dla sektora prywatnego i 2023 r. dla publicznego.
Dwie kolumny liczbowe mierzą różne rzeczy. Indeks ekspozycji opisuje, w jakim stopniu generatywna AI mogłaby technicznie wykonać lub wspomóc zadania składające się na dany zawód. Udział zadań z użyciem AI pokazuje natomiast, jaka część czynności jest już wykonywana z pomocą tej technologii. Operatorzy maszyn rolniczych mają niski indeks (0,08), a jednocześnie najwyższy w dziesiątce udział zadań z użyciem AI (18 proc.). Niska ekspozycja nie oznacza więc, że w danym zawodzie nikt nie korzysta z AI.
Wypełnij formularz, a my skontaktujemy się z Tobą, aby upewnić się czego potrzebujesz.
Indeks HEC Paris ocenia 16 740 umiejętności z francuskiego rejestru zawodów
Wskaźnik ekspozycji zbudowali Marco Guido Palladino i Antoine Bertheau z Banque de France, Antonin Bergeaud i Oscar Degos z HEC Paris oraz Simon Bunel z INSEAD. Podstawą jest ROME 4.0, oficjalny rejestr zawodów prowadzony przez France Travail, francuski urząd pracy. Rejestr zawiera 1584 karty zawodów, które łącznie odwołują się do 16 740 odrębnych umiejętności.
Każdą umiejętność oceniały modele Claude Opus 4.7 według pięciu wymiarów w skali od 0 do 5: stopnia autonomii, z jakim AI może wykonać zadanie, przyrostu produktywności pracownika korzystającego z AI, udziału zadania możliwego do wykonania w systemach informatycznych, wymaganej wiedzy ukrytej oraz tarcia fizycznego lub relacyjnego. Dwa ostatnie wymiary działają jak kara: zadanie, które AI mogłaby technicznie wykonać, ale które wymaga obecności fizycznej lub trudnego do spisania doświadczenia, dostaje niski wynik. Punktem odniesienia były możliwości generatywnej AI z kwietnia 2026 r.
Autorzy zastrzegają, że indeks mierzy techniczne możliwości technologii wobec zadań, a nie faktyczne wykorzystanie AI w firmach ani prawdopodobieństwo zniknięcia danego miejsca pracy. To ważne zastrzeżenie dla każdego, kto chciałby czytać ranking jako listę „bezpiecznych zawodów”.
Na drugim biegunie zestawienia, w najbardziej narażonej piątej części zawodów, autorzy wymieniają operatorów edycji tekstu, tłumaczy pisemnych i ustnych, dziennikarzy, kadrę zajmującą się analizami ekonomicznymi i finansowymi oraz techników operacji bankowych. Wspólnym mianownikiem tych profesji jest wytwarzanie, przetwarzanie lub redagowanie informacji.
Sędziowie w jednej dziesiątce z robotnikami betoniarskimi to najciekawszy element tego rankingu i jednocześnie jego najsłabszy punkt. Oba zawody dostały niski wynik, ale z zupełnie innych powodów. Murarz jest chroniony przez fizykę: AI nie położy cegły. Sędzia jest chroniony przez instytucję: państwo nie pozwoli, żeby wyrok wydawał model językowy, nawet jeśli potrafiłby napisać uzasadnienie. Indeks LIFT miesza te dwie rzeczy w jednej liczbie, bo wymiar „tarcia relacyjnego” łapie zarówno kontakt fizyczny, jak i odpowiedzialność za decyzję. Dla czytelnika, który szuka odpowiedzi na pytanie „czy mój zawód przetrwa”, to różnica zasadnicza. Ochrona fizyczna jest trwała przynajmniej do czasu tanich robotów. Ochrona instytucjonalna trwa tak długo, jak długo trwa decyzja polityczna. Estonia już eksperymentuje z AI w drobnych sprawach sądowych. Drugi problem: ten sam zespół badaczy w tym samym dokumencie pokazuje, że w najbardziej narażonych zawodach zatrudnienie młodych na umowy stałe spadło o 28 proc. Ranking „najbezpieczniejszych zawodów” jest więc tylko ładnym opakowaniem dla dużo bardziej niepokojącego badania.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Badanie stojące za rankingiem pokazuje zamrożenie rynku pracy dla młodych
Indeks ekspozycji nie powstał po to, by stworzyć ranking. Autorzy zbudowali go, żeby sprawdzić, jak od premiery ChatGPT zmieniły się przepływy na francuskim rynku pracy. Przeanalizowali kompletne dane administracyjne o zatrudnieniach i rozwiązaniach umów w sektorze prywatnym od stycznia 2019 r. do marca 2026 r.
Najważniejsze wyniki dla grupy wiekowej 21-29 lat:
- W marcu 2026 r. liczba nowych umów na czas nieokreślony (CDI) w najbardziej narażonych zawodach była o około 28 proc. niższa niż w listopadzie 2022 r., w miesiącu premiery ChatGPT. W najmniej narażonych zawodach spadek wyniósł około 8 proc.
- Różnica między tymi grupami to około 20 punktów procentowych, czyli około 6200 umów stałych mniej miesięcznie w najbardziej narażonej grupie zawodów względem trendu z listopada 2022 r.
- Rozwiązania umów stałych również spadły, o około 23 proc. w najbardziej narażonych zawodach wobec około 6 proc. w najmniej narażonych.
- Wśród programistów i inżynierów informatyków zatrudnienia młodych na umowy stałe spadły o około 42 proc., wobec około 11 proc. w pozostałych zawodach.
Autorzy opisują ten stan jako „formę zamrożenia ruchów kadrowych dla nowych pracowników” / „une forme de gel des mouvements de main-d’œuvre pour les nouveaux entrants”. Mniej osób wchodzi do najbardziej narażonych zawodów, ale mniej też z nich odchodzi. U pracowników w wieku 50 lat i więcej różnica między grupami zawodów praktycznie nie istnieje.
Zespół LIFT porównał też dane z ankietą Banque de France, w której około 600 firm zadeklarowało intensywne korzystanie z AI. Te firmy zatrudniały relatywnie mniej młodych na umowy stałe niż pozostałe przedsiębiorstwa, ale ich łączne zatrudnienie nie różniło się wyraźnie od reszty. Badacze podkreślają, że analiza ma charakter opisowy i nie pozwala przypisać obserwowanych zmian wyłącznie AI. Jako konkurencyjne wyjaśnienia wskazują podwyżki stóp procentowych EBC w latach 2022-2023, korektę po pandemii oraz upowszechnienie pracy zdalnej, które ułatwiło późniejszą automatyzację zadań.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
W Polsce najmniej narażeni są robotnicy wykonujący proste prace
Polski Instytut Ekonomiczny w raporcie „AI na polskim rynku pracy” doszedł do zbliżonych wniosków co do kierunku, choć inną metodą. Według PIE w 20 grupach zawodów najbardziej narażonych na wpływ AI pracuje w Polsce 3,68 mln osób, a w 20 najmniej narażonych około 1,66 mln.
Wśród najmniej narażonych PIE wymienia robotników wykonujących proste prace w różnych sektorach. Najniższą ekspozycję na AI wykazuje sektor rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa, co pokrywa się z wysoką pozycją operatorów maszyn rolniczych i leśnych w zestawieniu francuskim. Najbardziej narażone są według PIE zawody specjalistyczne: finansiści, prawnicy, programiści, część urzędników i nauczyciele akademiccy. Narażenie rośnie wraz z poziomem wykształcenia, a w grupie 20 najbardziej narażonych zawodów kobiety przeważają liczebnie (2,16 mln wobec 1,53 mln mężczyzn).
Polskie dane nie obejmują analizy przepływów na rynku pracy przed i po premierze ChatGPT, więc nie da się na ich podstawie powiedzieć, czy zamrożenie zatrudnień młodych widoczne we Francji zachodzi również w Polsce. To pytanie pozostaje otwarte.
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym dokumentu roboczego LIFT Working Paper 2026-02, HEC Paris z października 2026 r., komunikatu HEC Paris z dnia 09.10.2026 oraz opracowania „Wszystko Co Najważniejsze” z dnia 21.10.2026, które przytacza ranking „Le Figaro”. Polski kontekst na podstawie raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego „AI na polskim rynku pracy” za ITwiz.
Cytat z dokumentu roboczego LIFT został zweryfikowany z oryginalnym francuskojęzycznym materiałem źródłowym. Kolumna „udział zadań z użyciem AI” pochodzi z zestawienia „Le Figaro”; redakcja nie odnalazła jej metodologii w dokumencie LIFT.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji w temacie wpływu generatywnej AI na zatrudnienie młodych pracowników.
