PwC US od grudnia 2026 r. wprowadza certyfikat Critical Thinking & Judgment dla ponad 85 tys. partnerów i pracowników w USA, Meksyku i swoich zagranicznych centrach usług. Firma szacuje koszt programu na ponad 100 mln dolarów i uzasadnia go tym, że AI przejmuje zadania, na których młodzi konsultanci i audytorzy do tej pory uczyli się samodzielnego osądu.
- PwC US wprowadza od grudnia 2026 r. certyfikat Critical Thinking & Judgment dla ponad 85 tys. partnerów i pracowników w USA, Meksyku i zagranicznych centrach usług, szacując koszt programu na ponad 100 mln dolarów.
- PwC wprost uzasadnia program zanikiem powtarzalnych zadań – takich jak research czy przegląd dokumentów – na których juniorzy dotychczas uczyli się samodzielnego osądu, a które AI coraz szerzej przejmuje.
- W 2026 Global AI Jobs Barometer PwC przeanalizowało 2,4 mln amerykańskich ofert pracy na poziomie wejściowym i stwierdziło, że stanowiska najbardziej narażone na AI były siedem razy częściej opisywane wymaganiami typowymi dla starszych stanowisk, takimi jak przywództwo czy kreatywność.
PwC ogłosiło program w poniedziałek 9 listopada 2026 r. Szczegóły podały Bloomberg Tax, Business Insider i HRD America. Wszyscy uczestnicy mają ukończyć certyfikację do końca roku obrotowego firmy, czyli do czerwca 2027 r. Na całość przypada więc około sześciu miesięcy.
Chcesz czytać więcej treści związanych z AI?
Dodaj AIPORT.pl do preferowanych źródeł Google
PwC tłumaczy program zanikiem prac, na których uczyli się juniorzy
PwC wprost przyznaje, że AI zabiera młodym pracownikom drogę, którą przez lata uczono ich osądu. Chodzi o żmudną, powtarzalną pracę: research, pierwsze wersje analiz, przegląd dokumentów. Na niej juniorzy uczyli się kwestionować założenia i zauważać błędy.
Yolanda Seals-Coffield, dyrektor ds. ludzi i różnorodności (Chief People and Inclusion Officer) PwC US, powiedziała Business Insiderowi:
„Gdy AI przejmuje coraz więcej tych podstawowych zadań, zniknie część powtarzalnej pracy, dzięki której nasi ludzie rozwijali krytyczne myślenie i osąd.” / „As AI takes on more of these foundational tasks, some of the repetition that really helped our people to develop critical thinking and judgment just won’t be there.”
Te obawy pokrywają się z danymi samego PwC. W 2026 Global AI Jobs Barometer firma przeanalizowała 2,4 mln amerykańskich ofert pracy na poziomie wejściowym. Stanowiska najbardziej narażone na AI były siedem razy częściej opisywane wymaganiami typowymi dla starszych stanowisk, takimi jak przywództwo czy kreatywność. Od juniora oczekuje się więc dziś umiejętności, których wcześniej uczył się latami.
Certyfikat PwC zaczyna się od diagnozy stylu myślenia
Certyfikat Critical Thinking & Judgment ma kilka etapów i kończy się oceną w rocznym przeglądzie wyników. Program według PwC wygląda tak:
- diagnoza na start: scenariusz, który pokazuje uczestnikowi jego styl myślenia, mocne strony i obszary do rozwoju,
- zajęcia: przygotowane z profesorami i doświadczonymi pracownikami PwC, z treściami dopasowanymi do stanowiska,
- symulacje: realistyczne sytuacje z pracy dopasowane do roli uczestnika,
- osobisty coach AI: wytrenowany na frameworku PwC, pomaga stosować go w codziennej pracy,
- utrwalanie: zestawy narzędzi, scenariusze pracy zespołowej i stałe nawyki.
Margaret Burke, Talent Acquisition and Development Leader w PwC US, opisała to dla HRD America tak:
„To okazja, żeby przećwiczyć osąd potrzebny przy podejmowaniu decyzji, zamiast uczyć się krytycznego myślenia w teorii.” / „It’s an opportunity to practice the judgment involved in making a decision, rather than simply learning about critical thinking in theory.”
Przykłady symulacji są bardzo konkretne. Według Bloomberg Tax pracownik działu audytu dostaje wygenerowaną przez AI ocenę kontroli wewnętrznej firmy. Musi znaleźć w niej braki i podważyć wnioski narzędzia. HRD America opisuje podobne zadanie dla doradcy podatkowego, który sprawdza analizę AI dotyczącą złożonej kwestii podatkowej. Weryfikuje źródła, rozważa inne interpretacje i szuka brakujących informacji.
Wypełnij formularz, a my skontaktujemy się z Tobą, aby upewnić się czego potrzebujesz.
Framework PwC opisuje pięć kroków osądu
PwC zbudowało framework Critical Thinking & Judgment samodzielnie i nadal weryfikuje go z naukowcami, m.in. z profesorami związanymi z Wharton School i Uniwersytetem Harvarda. Według Business Insidera framework uczy pracowników:
- oceniać informacje,
- ustalać kontekst,
- podważać informacje i założenia,
- dopracowywać analizę,
- przekazywać zalecenia.
Wszyscy uczą się tego samego frameworku. Różni się tylko sposób jego użycia. Nowo zatrudnieni mają przede wszystkim oceniać informacje i nabierać pewności siebie. Partnerzy wykorzystują framework do sprawdzania i podważania tego, co dostarczają ich zespoły.
Seals-Coffield podała przykład typu „analityka”. Taka osoba sprawdza wiarygodność każdej danej wejściowej. Może jednak tak szybko zanurzyć się w szczegóły, że nie zdąży ocenić, ile sprawdzania praca w ogóle wymaga.
Najbardziej podoba mi się w tym programie to, że PwC przyznaje rzecz, o której większość firm woli milczeć. AI nie tylko przyspiesza pracę. Rozmontowuje też ścieżkę, na której ludzie uczyli się zawodu. Junior, który nigdy sam nie przekopał się przez sto stron dokumentacji, nie wyrobi sobie instynktu, który podpowie mu, że coś się w raporcie nie zgadza.
Mam jednak dwie wątpliwości. Pierwsza: czy osądu da się nauczyć w półrocznym programie z symulacjami? Uważam, że symulacja pomaga. Osąd buduje się jednak głównie wtedy, gdy za błąd ponosi się realne konsekwencje. Druga wątpliwość jest bardziej przewrotna. Pracowników, którzy mają nauczyć się kwestionować AI, prowadzi przez program… coach AI. Nie twierdzę, że to błąd. Zastanawiam się tylko, kto sprawdzi, czy coach sam nie powiela schematów, przed którymi ma chronić.
Do tego certyfikat powiązany z oceną roczną łatwo zamienia się w kolejny punkt do odhaczenia. Przekonamy się w 2027 r., czy PwC tego uniknie.
Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl
Ocena trafi do rocznego przeglądu wyników
PwC zapowiada, że certyfikat nie będzie klasycznym egzaminem typu zaliczone/niezaliczone. Program wchodzi etapami, żeby pracownicy najpierw mogli stosować nowe nawyki w codziennej pracy. Potem liderzy ds. rozwoju ocenią poziom umiejętności w ramach przeglądu wyników na koniec roku.
HRD America podaje, że program obejmuje też końcową ocenę stosowania frameworku. Pod uwagę mają być brane codzienna praca, obserwacja i informacje zwrotne od przełożonych. Seals-Coffield zapowiedziała, że PwC będzie oceniać umiejętności pracowników związane z AI i kompetencje miękkie przez całą ich karierę w firmie.
PwC chce przenieść framework na uczelnie w 2027 r.
PwC planuje na początku 2027 r. udostępnić framework każdej uczelni, która zechce go uczyć. W ramach programu Student Human Skills Initiative firma sfinansuje też wybranym uczelniom przygotowanie zajęć wprowadzających opartych na tym frameworku. Te wydatki wchodzą w szacunek „ponad 100 mln dolarów”, który podaje Bloomberg Tax.
Certyfikat jest częścią szerszej strategii. W lutym 2026 r. PwC US uruchomiło Learning Collective, swój system rozwoju pracowników w czasach AI. Firma wskazała wtedy 30 umiejętności, które mają wyróżniać jej ludzi: 15 związanych z AI i 15 miękkich, takich jak empatia i zdolność adaptacji. Krytyczne myślenie i osąd są pierwszą umiejętnością z tej listy, którą PwC zamienia w osobny certyfikat dla wszystkich.
Wielka Czwórka przestawia rekrutację i szkolenia pod AI
Program PwC wpisuje się w zmiany w całej branży usług profesjonalnych. Według Bloomberg Tax PwC, EY, Deloitte i KPMG wbudowują w swoje procesy coraz bardziej autonomiczne narzędzia AI. Wszystkie cztery firmy przebudowują też strategie kadrowe, łącząc umiejętności z AI z tradycyjnymi kompetencjami biznesowymi.
Skala jest duża. Globalna sieć PwC przekroczyła w ostatnim roku obrotowym 60 mld dolarów przychodu. Same Acceleration Centers, czyli zagraniczne centra wspierające amerykański zespół PwC, zatrudniają według firmy ponad 26 tys. osób w ośmiu lokalizacjach. Badanie IBM, na które powołuje się HRD America, pokazuje, że firma odpowiada na realną potrzebę. Spośród 1500 dyrektorów HR z całego świata 71 proc. wskazało umiejętność nadzorowania, sprawdzania i poprawiania wyników AI jako najważniejszą kompetencję pracowników.
Za każdą polską firmą AI stoi konkretny człowiek z imieniem i nazwiskiem, często ten sam w kilku miejscach naraz, i to właśnie ludzie, nie tabelki finansowania, są prawdziwym bohaterem tego artykułu.
Polskich centrów usług PwC program nie obejmuje, problem już tak
Certyfikat nie obejmuje pracowników PwC w Polsce. Acceleration Centers, w których działa program, znajdują się m.in. w Indiach, Manili, Kuala Lumpur, Buenos Aires i Meksyku. PwC w Polsce zatrudnia według własnych danych ponad 6 tys. osób i jest odrębną firmą członkowską sieci.
Problem, który PwC opisuje, w Polsce dotyczy jednak bardzo wielu ludzi. Według raportu ABSL „Sektor usług biznesowych w Polsce 2026” na koniec I kwartału 2026 r. działały w kraju 2179 centra usług należące do 1303 firm. Sektor wytwarza 6,1 proc. PKB. Zatrudnienie w centrach usług wzrosło w I kwartale 2026 r. o 1,8 proc. rok do roku.
To moja interpretacja, nie wniosek PwC ani ABSL. Polskie centra usług wykonują dokładnie ten rodzaj pracy, który PwC uznaje za szkołę osądu dla juniorów: analizy, raporty, procesy finansowe i księgowe. Jeśli AI przejmie ich większość, polskie firmy staną przed tym samym pytaniem co PwC. Skąd wziąć seniorów za pięć lat, jeśli dziś juniorzy nie mają na czym się uczyć?
Źródła i metodologia
Artykuł powstał na podstawie analizy redakcji AIPORT.pl oraz dodatkowych źródeł, w tym publikacji Bloomberg Tax z dnia 09.11.2026, HRD America z dnia 09.11.2026 oraz raportu PwC 2026 Global AI Jobs Barometer. Wykorzystano również materiały Business Insidera, strony kariery PwC oraz polskie dane z raportu ABSL (wroclaw.pl).
Cytaty Yolandy Seals-Coffield, Chief People and Inclusion Officer PwC US, oraz Margaret Burke, Talent Acquisition and Development Leader PwC US, zostały zweryfikowane z oryginalnym anglojęzycznym materiałem źródłowym.
Komentarz redakcyjny i ocena kontekstu branżowego: Piotr Wolniewicz, Redaktor Naczelny AIPORT.pl.
Artykuł będzie aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji o programie Critical Thinking & Judgment w PwC i podobnych inicjatywach firm z Wielkiej Czwórki.
